Vì sao thanh, thiếu niên không nên thức thâu đêm nhiêu?

Một người nếu suốt ngày tay không rời sách hoặc vùi đầu làm việc thì dần dần sẽ thấy đầu óc căng lên, năng lực tư duy giảm xuống. Tương tự, nếu lao động thể lực trong thời gian dài mà không nghỉ ngơi đúng mức, sức khỏe cũng bị tổn hại. Vì vậy, muốn xua tan mệt mỏi, ta phải biết cách nghỉ ngơi.

Có nhiều cách nghỉ ngơi, trong đó giấc ngủ là điều không thể thiếu. Nếu con người không ngủ đủ, cuộc sống sẽ không thể kéo dài.

Vì sao ngủ lại quan trọng như vậy?

Mọi hoạt động của con người, bao gồm hoạt động trí lực và thể lực, đều chịu sự chỉ huy của vỏ đại não. Vỏ đại não gồm hơn 10 tỷ tế bào thần kinh hợp thành, được phân công vô cùng tinh vi. Nó là bộ tư lệnh cao nhất của cơ thể, có khả năng phản ứng rất cao, cảm nhận nhanh các kích thích từ bên ngoài và kịp thời phát ra mệnh lệnh để ứng phó. Nhưng đại não cũng rất mềm yếu. Nếu tế bào thần kinh đại não không nhận được ôxy trong một phút, con người sẽ mất cảm giác; sau 5-6 phút có thể tử vong. Tuy mềm yếu như vậy, não vẫn có cách tự bảo vệ: khi kích thích từ bên ngoài quá nhiều, gây hưng phấn quá độ, nó sẽ chuyển từ hưng phấn sang ức chế. Do đó, con người dần đi vào trạng thái ngủ để tế bào thần kinh não không bị mệt mỏi quá mức và tránh tổn thương. Hiện tượng này gọi là “sự ức chế có tính bảo vệ”.

Khi ngủ, hơi thở trở nên sâu hơn, tim đập chậm hơn, cơ bắp toàn thân được thư giãn. Những tế bào mệt mỏi được nghỉ ngơi và nhận thêm chất dinh dưỡng mới do máu đưa đến, nhờ đó cơ thể dần hồi phục.

Thời gian và độ sâu của giấc ngủ sinh lý thay đổi tùy theo tuổi tác, tình trạng sức khỏe và mùa trong năm. Nói chung, mỗi ngày người già ngủ 5-6 giờ; thanh niên và trung niên ngủ khoảng 8 giờ; trẻ em đang thời kỳ phát triển mạnh cần ngủ 9-10 giờ mới đáp ứng nhu cầu cơ thể.

Thời kỳ thanh thiếu niên là giai đoạn học tập căng thẳng. Một số bạn vì muốn tranh thủ thời gian đọc sách nên thường thức quá khuya, thậm chí thức thâu đêm. Điều này vừa không có lợi cho sức khỏe, vừa làm hiệu quả học tập giảm sút, lại ảnh hưởng đến việc học của ngày hôm sau. Vì vậy, đối với cơ thể và việc học, thức thâu đêm rõ ràng là lợi bất cập hại. Muốn nâng cao hiệu suất học tập, ngoài việc bảo đảm ngủ đủ, còn nên tham gia thích đáng một số hoạt động văn thể có lợi cho sức khỏe. Những hoạt động này làm một số vùng của vỏ đại não hưng phấn lên, để khu vực phụ trách học tập hoặc công việc trong đại não chuyển từ trạng thái hưng phấn sang ức chế và được nghỉ ngơi. Như vậy, ta vừa có thể xua tan mệt mỏi, vừa rèn luyện thân thể và tăng cường sức khỏe.