Tại sao thực vật có thể ăn côn trùng?

Mọi người đều biết động vật thường lấy thực vật hoặc những động vật khác làm thức ăn. Nhưng vì sao lại có một số loài thực vật cũng lấy các động vật bé nhỏ làm thức ăn? Chúng làm cách nào để bắt được những côn trùng và sinh vật nhỏ biết bay, biết trèo, rồi phân hủy chúng thành nguồn dinh dưỡng cho mình?

Thực chất, những loài thực vật có thể ăn côn trùng có cảm giác cực kỳ nhạy, đồng thời hấp thụ được nhiều chất hữu cơ. Lá của chúng có thể biến dạng để bắt côn trùng, đồng thời tiết ra dịch thể để hòa tan và tiêu hóa những động vật nhỏ bị bắt.

Thực vật có khả năng ăn côn trùng gồm 4 họ với hơn 400 loài. Trung Quốc có 3 họ với hơn 30 loài. Chủ yếu có thảm rêu, cây gọng vó, cỏ bắt ruồi, cỏ trư lung, cỏ nắp ấm, cỏ bắt côn trùng và một số loại rong sống dưới nước. Mỗi loài thực vật có một cách kiếm thức ăn khác nhau. Có loài có lá giống như cái bình, ví dụ như cỏ trư lung. Lá của nó có cuống rất dài; phần gốc cuống biến thành lá giả rộng và dẹt, phần giữa cuộn lại thành dạng nhỏ và dài, phần trên biến thành hình cái bình, còn bản thân phiến lá trở thành nắp bình. Miệng của chiếc bình ấy có thể tiết ra dịch mật, vách trong bình nhẵn bóng, còn phần dưới và đáy bình có đầy các tuyến tiết dịch tiêu hóa. Côn trùng bị dịch mật hấp dẫn, rơi xuống bên cạnh bình; nếu không cẩn thận, chúng sẽ rơi vào trong bình. Một khi côn trùng đã rơi vào đó, nắp bình lập tức đóng lại, khiến cả những loài biết bay cũng không có cách nào thoát ra. Những côn trùng rơi xuống đáy bình chứa đầy dịch tiêu hóa sẽ bị tiêu hóa và hấp thụ. Có một số loài thực vật lại có lá có thể tự động khép lại, như cỏ bắt ruồi. Lá của cỏ bắt ruồi có hình bầu dục, gân lá ở giữa chia thành hai mảnh, giống như hai mảnh vỏ trai đang mở. Bình thường lá mở ra, trên mặt lá có rất nhiều tuyến lông nhạy cảm, còn viền lá có nhiều lông cứng hình răng. Khi côn trùng đậu lên mặt lá và chạm vào tuyến lông mẫn cảm, chiếc lá hình vỏ trai lập tức khép lại, những lông cứng hình răng ở mép lá đóng chặt vào nhau, bọc kín côn trùng bên trong rồi từ từ tiêu hóa chúng.

Trên thân cây rong, một loài thực vật sống dưới nước và rất mềm mại, có rất nhiều túi nhỏ. Mỗi túi có một cái cửa, quanh miệng túi có những lông cứng mọc ngược, khiến côn trùng có thể chui vào nhưng không thể thoát ra.

Cây rêu lông mịn rất nhỏ, lá thường phủ sát mặt đất. Trên những chiếc lá màu hồng tím của nó mọc rất nhiều tuyến lông dài. Các tuyến lông này thường tiết ra một loại dịch dính có khả năng kết dính rất mạnh, lại có vị ngọt và mùi thơm. Loại dịch ấy dù bị ánh nắng Mặt trời chiếu vào cũng không bị khô. Kiến và ruồi khi ngửi thấy mùi hương này, nếu rơi vào hoặc bò lên lá, thì lá cây lập tức cong lại, khiến các tuyến lông tụ vào một chỗ để bắt lấy côn trùng. Sau 1 đến 2 giờ, những côn trùng như kiến sẽ bị lá tiêu hóa và hấp thụ hết. Chất dịch dính tiết ra có chức năng tiêu hóa, còn lá lại có khả năng hấp thụ, vì thế cây có thể tiêu hóa và hấp thụ côn trùng. Bạn có tin không? Rêu lông mịn còn có một khả năng khác: nếu bạn đặt lên lá một hòn đá nhỏ hoặc những thứ không thể tiêu hóa được, các tuyến lông của lá sẽ không hề động đậy.

Rêu lông mịn và cỏ gọng vó thuộc cùng một loại, thường sinh trưởng ở nơi ẩm ướt, thiếu ánh nắng, cạnh núi hoặc trên mặt đá. Nếu đem chúng trồng trong chậu và bón một ít thịt vụn, chúng sẽ lớn rất nhanh. Nhưng miếng thịt không được quá to, nếu không cây sẽ mắc bệnh “tiêu hóa không tốt” làm lá bị chết. Quan hệ giữa động vật và thực vật trong tự nhiên rất mật thiết, nhưng cũng muôn màu muôn vẻ; đó là kết quả của sự phát triển lâu dài trong giới tự nhiên.