Vì sao trong sa mạc có nấm đá?

Trong sa mạc, thỉnh thoảng bạn sẽ bắt gặp những khối nham thạch cô độc nhô lên như cây nấm đá, có khối cao đến 10 mét. Ngắm cái “bụng” thon và cái “đầu” nặng nề của nó thật thú vị. Chúng là kiệt tác của nhà điêu khắc nào vậy? Đó là tác phẩm của nhà điêu khắc vô danh: gió trong sa mạc.

Những khối nham thạch kỳ lạ này hình thành do gió cát cọ xát, mài mòn ngày này qua ngày khác. Những hạt cát nhỏ bị gió cuốn lên rất cao, trong khi các hạt cát tương đối thô và nặng chỉ bay là là gần mặt đất. Trong điều kiện tốc độ gió bình thường, hầu như toàn bộ sỏi đều tập trung ở độ cao chưa tới 2 mét. Có người đã làm một thực nghiệm thú vị ở phần nam Đại sa mạc Takla Makan, và thấy rằng khi tốc độ gió là 5,7 m/giây thì có tới 39% sỏi chỉ bay tới độ cao dưới 10 cm, trong đó phần rất lớn gần như bay sát mặt đất.

Vì vậy, khi gió cuốn sỏi cát bay qua, phần dưới của tảng nham thạch cô lập bị rất nhiều hạt sỏi cát không ngừng mài mòn nên bị phá hủy tương đối nhanh. Còn phần trên, do gió mang theo ít sỏi cát hơn, sự mài mòn diễn ra chậm hơn. Ngày qua tháng lại, dần dần hình thành “nấm đá” có phần trên to thô, phần dưới nhỏ hẹp.

Nếu phần dưới của nham thạch mềm còn phần trên cứng chắc, thì ngay cả ở nơi không bị gió cát mài mòn, chỉ dưới tác dụng phá hoại của các lực tự nhiên khác, nham thạch cũng có thể bị tạc thành hình nấm đá.