Vì sao lá trên ngọn rụng cuối cùng?

Ở miền ôn đới, mỗi khi mùa thu đến, cây cối đổi màu lá từ xanh sang vàng, rồi cuối cùng trút nốt chiếc áo ấy để trần trụi đón mùa đông. Nếu chú ý một chút, bạn sẽ thấy lá trên cành chính đổi màu trước, sau đó mới lan dần đến ngọn cây, ngọn cành. Việc rụng lá cũng tương tự: lá phía dưới rụng trước, càng lên cao về phía ngọn thì lá càng rụng chậm.

Có thể bạn sẽ nói đó là hiện tượng tự nhiên của giới sinh vật: già trước thì chết trước. Lá phía dưới mọc ra trước lá đầu cành nên rụng sớm hơn. Đây cũng là một cách giải thích, nhưng vẫn còn một cách hiểu sâu hơn.

Trong quá trình sinh trưởng, mọi cây cối đều hướng tới sự phát triển đầy đủ nhất, vì thế chúng luôn đưa nhiều thức ăn lên ngọn để thúc đẩy sự sinh trưởng. Ngọn cành được cung cấp nhiều chất dinh dưỡng nên vươn dài mãi, khi ấy lá cây cũng mọc dần theo và tiếp tục phát huy tác dụng tạo ra chất dinh dưỡng. Khi ngọn cây lớn đến một mức độ nhất định, quá trình sinh trưởng sẽ chậm lại. Lúc này, cây rụng lá do hai điều kiện: bên trong, việc cung cấp dinh dưỡng bị hạn chế; bên ngoài, điều kiện thời tiết thay đổi theo chiều hướng bất lợi. Chức năng tổng hợp thức ăn của lá kém dần, lá không còn duy trì được nữa nên rơi lả tả.

Dù vậy, bộ phận ngọn cây vẫn được ưu tiên chăm sóc và nhận nhiều thức ăn nhất. Vì thế, dù cây ngừng đưa thêm thức ăn lên ngọn, nhờ lượng dự trữ sẵn có, lá ở đó vẫn có thể tồn tại thêm một thời gian. Đồng thời trong thời gian ấy, chất diệp lục trong lá cây chưa bị phá hủy, nên lá vẫn tổng hợp được một số chất dinh dưỡng. Bởi vậy, lá trên ngọn cây thường rụng muộn hơn so với các bộ phận khác.