Tại sao một số thực vật có thể phát sáng?
Mùa hè, trong rừng cây hoặc trong bụi cỏ, những con đom đóm bay lập lòe phát ra ánh sáng đẹp như tô điểm thêm cho ánh sao. Đây là hiện tượng sinh vật phát sáng mà mọi người đều biết. Nhưng thực vật cũng có thể phát sáng, bạn đã từng thấy hiện tượng đó chưa?
Như năm trước, ở huyện Đan Đồ thuộc tỉnh Giang Tô, nhiều người đã nhìn thấy vài cây liễu có thể phát sáng. Ban ngày, những cây này đứng ủ rũ bên bờ ruộng, không hề thu hút sự chú ý của mọi người; nhưng đến đêm, chúng lại tỏa ra ánh sáng le lói, thần bí và có màu xanh nhạt. Dù mưa to gió lớn hay những ngày nắng gắt, ánh sáng ấy vẫn kéo dài không dứt. Những cây liễu thông thường này vì sao lại có thể phát sáng? Qua nghiên cứu, cuối cùng người ta cũng giải đáp được nghi vấn. Hóa ra, thứ phát sáng không phải bản thân cây liễu mà là một loại nấm sống ký sinh trên thân cây liễu. Bản thân các sợi nấm của nấm Jiamihuan phát ra ánh sáng, vì vậy loại nấm này có thể phát sáng; mọi người gọi nó là “nấm sáng”. Loại nấm này phân bố phổ biến ở một dải Tô Châu, Triết Giang, An Huy. Nó chuyên tìm đến và sống ký sinh trên một số cây, lớn lên thành thể sợi nấm màu trắng giống như sợi bông, hút chất dinh dưỡng của thực vật. Khi đã ăn no, nó lại phát sáng; chỉ vì ban ngày không nhìn thấy nên chúng ta thường trông thấy mà không nhận ra. Ngày nay, “miếng nấm sáng” và “đơn thuốc nấm sáng” trong phòng thuốc chính là loại thuốc được làm từ loài nấm phát sáng này, là phương thuốc tương đối hiệu quả trong điều trị viêm túi mật và viêm gan.
Nếu bạn sống gần biển, trong những đêm tối như mực, đôi khi có thể nhìn thấy trên mặt biển những luồng sáng màu trắng sữa hoặc xanh lam, thường được gọi là lửa biển. Thợ lặn dưới đáy biển cũng có thể gặp những luồng sáng mê người như ánh sao trên bầu trời, thật chẳng khác nào chốn động tiên! Hóa ra, đó là do một số sinh vật phát sáng thuộc các nhóm tảo, tế bào nấm và những động vật nhỏ tụ lại thành đám rồi phát sáng.
Nghe nói, trong một triển lãm quốc tế ở Paris, Pháp, năm 1900, phòng quang học có một gian triển lãm sáng tạo theo hình thức mới: bên trong không có một bóng đèn nào nhưng lại rất sáng. Thì ra, trong một bình thủy tinh có nuôi tế bào nấm phát sáng, khiến mọi người không ngớt kinh ngạc. Vì sao thực vật lại phát sáng được? Đó là vì trong thân của những thực vật này có một loại vật chất phát sáng đặc biệt, gồm chất huỳnh quang và chất xúc tác huỳnh quang. Trong quá trình hoạt động sống cần tiến hành oxy hóa sinh vật; chất huỳnh quang bị oxy hóa dưới tác dụng của chất xúc tác, đồng thời giải phóng năng lượng. Năng lượng này biểu hiện dưới hình thức phát sáng, chính là ánh sáng sinh vật mà chúng ta nhìn thấy. Ánh sáng sinh vật là một loại ánh sáng lạnh, có hiệu suất phát sáng rất cao, tới 95% năng lượng có thể chuyển thành ánh sáng. Hơn nữa, ánh sáng ấy có màu sắc êm dịu và dễ chịu. Từ gợi ý của ánh sáng lạnh, các nhà khoa học đã mô phỏng nguyên lý phát sáng của sinh vật để chế tạo ra nhiều nguồn sáng mới có hiệu quả cao.
