Vì sao việc ăn lương thực tạp lại có ích cho sức khỏe?
Người phương Nam thường ăn ba bữa mỗi ngày bằng cơm, còn người phương Bắc lấy bột mì làm lương thực chính. Tuy nhiên, các nhà dinh dưỡng học khuyên chúng ta nên ăn nhiều loại lương thực tạp. Ăn ngũ cốc hỗn hợp tốt hơn là chỉ ăn một loại. Lương thực tạp là những thực phẩm ngoài gạo và bột mì, chẳng hạn ngô, cao lương, các loại đậu...
Quá trình trưởng thành, phát dục, hấp thu, đào thải và các chức năng sinh lý của con người đều cần nguồn dinh dưỡng phong phú, bao gồm anbumin, chất béo, đường, vitamin và các nguyên tố vi lượng. Một người trưởng thành mỗi ngày cần hấp thu khoảng 80 - 100 g anbumin. Trong hơn 20 loại axit amin, có một số loại cơ thể không tự tổng hợp được mà phải lấy từ thực phẩm. Nếu thiếu một loại anbumin nào đó, cơ thể có thể giảm cân, cơ bắp co rút và dinh dưỡng kém. Ví dụ, thiếu vitamin nhóm B có thể gây viêm thần kinh, ngứa da, thiếu máu. Hằng ngày, chúng ta ăn cơm là để hấp thụ dinh dưỡng từ thực phẩm. Gạo và bột mì chủ yếu cung cấp cacbonhydrat và một phần anbumin, còn nhiều thành phần dinh dưỡng khác thì chưa đủ. Lương thực tạp có tác dụng bổ sung những phần thiếu hụt này.
Ngô là loại lương thực phụ quen thuộc. So với bột mì, ngô không kém về năng lượng, vitamin và khoáng chất. Giá trị anbumin của ngô nằm giữa bột mì và gạo. Ngô chứa khá nhiều axit béo không no, có lợi trong việc chống xơ cứng mạch máu và đề phòng tế bào suy lão. Trong ngô còn có các chất vi lượng như canxi, phốt pho, có lợi cho sự phát triển khung xương và hệ thần kinh, đồng thời hỗ trợ giảm huyết áp. Ngoài ra, ngô còn có tiền vitamin A, giúp bảo vệ thị lực và da, trong khi bột gạo và bột mì không có. Hàm lượng anbumin, chất béo và sắt của ngô đều nhiều hơn gạo; nó lại có nhiều loại axit amin và chứa vitamin B dồi dào. Khoai lang cũng có nhiều axit amin ngang với gạo, giá trị dinh dưỡng cao; hàm lượng vitamin nhóm B và canxi trong khoai cũng cao hơn gạo, đồng thời còn có vitamin C và tiền vitamin A.
Đặc điểm lớn nhất của các loại đậu là hàm lượng anbumin rất cao, gấp 2 - 5 lần so với gạo hoặc bột mì. Trong các loại đậu còn có lysin, một chất mà anbumin của nhiều loại ngũ cốc khác thiếu, dù chúng lại không có đầy đủ một số axit amin thường gặp trong ngũ cốc.
Qua so sánh có thể thấy mỗi loại lương thực đều có đặc điểm dinh dưỡng riêng. Gạo, khoai lang và bột mì có lượng anbumin nhất định; ngô giàu axit béo không no và tiền vitamin A; các loại đậu không chỉ có hàm lượng anbumin cao và chất lượng tốt mà còn chứa nhiều vitamin nhóm B. Dựa vào những đặc điểm này, chúng ta nên phối hợp hợp lý nhiều loại lương thực để bữa ăn đầy đủ dinh dưỡng, đáp ứng nhu cầu phát dục và bảo vệ sức khỏe.
Hằng ngày, chúng ta có thể ăn cơm hoặc bột mì, đồng thời thêm khoai lang, khoai tây để thay thế một phần gạo. Ăn thêm lương thực phụ không chỉ giúp thay đổi khẩu vị mà còn có lợi cho sức khỏe.
