Vì sao lần đầu tham gia vận động mạnh, cơ bắp thường phát sinh đau mỏi?
Người bình thường ít vận động, khi đột ngột tham gia vận động mạnh, do lượng vận động nhiều nên một số vùng cơ bắp thường đau mỏi. Đây là hiện tượng khá tự nhiên. Nhưng nguyên nhân thực sự của sự đau mỏi là gì?
Thông thường, đau mỏi có liên quan đến quá trình hấp thu và đào thải trong cơ bắp. Ví dụ khi chơi bóng rổ, trong quá trình thi đấu ta phải chạy nhanh, chạy nhiều và thực hiện đủ loại động tác. Khi đó cơ bắp toàn thân, đặc biệt là cơ chân, phải co bóp mạnh và liên tục. Cơ bắp co bóp cần tiêu hao nhiều năng lượng, mà năng lượng ấy được cung cấp nhờ các phản ứng hóa học xảy ra trong cơ.
Các biến đổi hóa học trong cơ bắp có hai loại: một loại không có ôxy tham gia, một loại có ôxy tham gia. Trong phản ứng không có ôxy, các chất như Ado photphoric và đường nguyên, vốn là nguồn cung cấp năng lượng trong cơ, bị phân giải và giải phóng năng lượng cho cơ co bóp. Khi thiếu ôxy, đường nguyên sẽ phân giải thành axit lactic. Nếu có đủ ôxy, axit lactic sẽ bị ôxy hóa thành nước và CO2, đồng thời giải phóng năng lượng. Nhưng không phải toàn bộ axit lactic đều bị ôxy hóa; phần còn lại có thể chuyển thành đường nguyên và được lưu giữ trong gan.
Ở người ít vận động, khi bất ngờ vận động mạnh, máu cung cấp cho cơ bắp không đủ khiến cơ thiếu ôxy, axit lactic không được ôxy hóa kịp thời và tích tụ trong cơ. Lượng axit lactic quá nhiều sẽ kích thích các cơ quan cảm thụ hóa học trong cơ bắp, hoặc tạo áp lực thẩm thấu khiến tổ chức cơ hấp thu nhiều nước, dẫn đến phù cục bộ và gây cảm giác đau mỏi. Hiện tượng này thường không nguy hại nhiều, vài hôm sau sẽ tự khỏi. Nếu đau mỏi dữ dội, có thể tắm nước nóng và xoa bóp để tăng tuần hoàn máu ở vùng đau, giúp cảm giác khó chịu giảm dần.
Cũng có nhà khoa học cho rằng đau mỏi là do vận động khiến cơ bắp mệt, các thớ cơ co giãn không đều và sinh ra rối loạn nhẹ. Trong trạng thái đó, mạch máu bị chèn ép, máu lưu thông kém, làm cơ thiếu ôxy. Khi gặp tình trạng này, có thể thông qua nghỉ ngơi và phản xạ thần kinh để cơ bắp thư giãn, hiện tượng đau mỏi sẽ giảm dần.
Muốn tránh hoặc giảm nhẹ đau mỏi cơ bắp, trước khi vận động cần khởi động kỹ, lượng vận động nên tăng dần, sau khi kết thúc nên làm động tác thư giãn hoặc xoa bóp. Như vậy có thể giảm nhẹ, thậm chí tránh được tình trạng đau mỏi cơ.
