Vì sao có người nói lắp?
Nói lắp thường đem lại nhiều phiền phức và đau khổ. Có những người nói lắp, khi thấy người khác đọc trôi chảy hoặc nói rất hùng hồn, còn bản thân lại lắp bắp, không diễn đạt rõ ý của mình, trong lòng sẽ cảm thấy ức chế. Đặc biệt, khi bị người khác cười đùa, họ càng căng thẳng và càng khó nói nên lời.
Các bác sĩ cho rằng nói lắp chủ yếu có mấy nguyên nhân sau:
- Tò mò, thích bắt chước người khác nói lắp, hoặc thường tiếp xúc với người nói lắp nên tiếp nhận những ám thị không tốt, kết quả là bản thân dần dần cũng biến thành nói lắp.
- Bị quở phạt, uy hiếp quá mức, hoặc tinh thần bị tổn thương, từ đó gây nên nói lắp.
- Sau khi mắc các bệnh truyền nhiễm như cảm cúm, ho gà..., chức năng vỏ đại não bị suy giảm, tinh thần dễ bị kích thích, dẫn đến căng thẳng quá mức và gây nói lắp.
Khi nói, bệnh nhân thường có tâm lý gấp gáp; có khi lắc đầu, dậm chân, múa tay, trừng mắt, méo miệng, môi run, nói một câu phải tốn rất nhiều sức. Nghiêm trọng hơn, phần đông người nói lắp là thanh niên. Vì khó khăn trong giao tiếp, họ dần trở nên cô độc, thu mình, xấu hổ và mặc cảm; vì vậy cần có biện pháp uốn nắn kịp thời.
Muốn bỏ được tật nói lắp, trước hết phải xóa bỏ trở ngại tâm lý. Nếu xem nói lắp là vấn đề quá nghiêm trọng, trở ngại tâm lý sẽ càng tăng. Ngược lại, nếu coi đó chỉ là một tật bình thường và có thái độ nhẹ nhàng hơn, việc uốn nắn sẽ dễ hơn, thậm chí có thể tự cải thiện.
Phương pháp hữu hiệu để chữa nói lắp là nói chậm lại. Khi nói cần mạnh dạn, đồng thời giữ tâm trạng bình tĩnh, hòa nhã và tự nhiên, cố gắng phát âm chậm rãi, dịu dàng.
Ngoài ra, khi nói nên cố giữ tiết tấu, có thể chia lời nói thành các ý đơn giản, mỗi lần nói một ý. Các câu cần được nối với nhau. Chỉ khi phát âm chậm và có tiết tấu, ngôn ngữ mới trở nên nhẹ nhàng, dịu dàng, liên tục mà không bị đứt đoạn.
Người nói lắp cũng nên tập đọc to mỗi ngày một lần, trước hết là đọc cho chính mình nghe, sau đó dần dần mở rộng phạm vi, có thể tham gia ngâm thơ, biểu diễn văn nghệ trước bạn bè. Điều này vừa giúp khắc phục trở ngại ngôn ngữ, vừa giúp vượt qua trở ngại tâm lý. Người nói lắp cần dám thể hiện mình, cố ý nói chuyện ở nơi đông người để giảm bớt căng thẳng. Khi tập trung tinh thần vào tiết tấu và âm luật, bệnh nhân sẽ chuyển được sự chú ý khỏi động tác phát âm, dần dần nói tự nhiên hơn.
