Tại sao vỏ cây bạch dương lại có màu trắng?
Những ai đến khu rừng lớn ở Đông Bắc sẽ bị cuốn hút bởi những rừng cây bạch dương thẳng tắp: với thân cây màu trắng, thêm vào đó có vô số những chiếc cành con màu phớt hồng cùng những chiếc lá màu xanh biếc tung bay trong gió, dáng vẻ đẹp khác thường.
Tại sao vỏ cây bạch dương có màu trắng?
Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta gọi lớp vỏ ta bóc ra từ thân cây là lớp vỏ cây. Nhưng trong thực vật học, vỏ cây để chỉ một bộ phận ngoài cùng của cây gọi là lớp chu bì. Lớp vỏ xung quanh là một mô bảo vệ, có thể phân thành ba phần, từ trong ra ngoài gồm có tầng trong lớp bần, tầng phát sinh lớp bần và lớp bần. Tầng hình thành lớp bần sẽ không ngừng tiến hành phân chia tế bào sự phân chia hướng vào bên trong tạo nên tầng trong lớp bần, sự phân chia hướng ra bên ngoài tạo nên lớp bần. Tế bào tạo nên lớp bần gọi là tế bào bần, do trên thành tế bào này có một lớp chất màu nâu (gọi là suberin) nên tế bào có màu nâu. Tế bào bần đều là tế bào chết, trong ruột tế bào chứa đầy không khí, không thấm nước, không thấm khí, nhưng có thể bảo vệ thực vật khỏi sự xâm hại của môi trường khắc nghiệt bên ngoài.
Lớp bần của nhiều thực vật rất phát triển, hơn nữa có cấu tạo khác nhau. Có loại là từng lớp một dễ tróc, như thông dầu, thông đỏ…, có loài hình thành từng mảng giống như mai rùa bị nứt, ví dụ như cây hoè; còn có một loài cây gọi là cây sồi răng cưa (quercus variabilis) lớp bần của nó rất dày, tới hơn 10 cm…
Thế nhưng lớp chu bì của cây bạch dương lại phát triển khá đặc biệt. Khi tầng phát sinh lớp bần phân tách ra bên ngoài thì màu sắc của lớp bần cũng là màu nâu. Nhưng mặt ngoài của lớp mô bần trắng màu nâu này còn có chứa lượng ít tổ chức chất mô bần trắng, trong tế bào của tổ chức này có khoảng 1/3 betulin và 1/3 mỡ mô bần trắng, mà chất mỡ này đều là màu trắng. Do mỡ này là tầng ngoài cùng của lớp chu bì nên vỏ cây biến thành màu trắng. Chất mô bần trắng sinh trưởng trùng điệp, dễ bóc tách khỏi lớp mô bần trắng bên trong, đây chính là lớp vỏ bạch dương mà ta thường nói tới.
Vỏ cây bạch dương có rất nhiều công dụng. Nó có màu trắng, có thể xé mỏng và cuộn thành cuộn, có thể làm giấy. Vì nó chứa lượng lớn hợp chất loại dầu mỡ, dễ cháy, ở vùng Đông Bắc vẫn dùng mồi lửa.
Nghiên cứu gần đây phát hiện, trong vỏ bạch dương còn chứa rất nhiều hợp chất có giá trị khác, có tác dụng thanh nhiệt giải độc, có thể cho vào làm thuốc trị ho…
