Có phải cây thiên tuế nghìn năm mới ra hoa một lần không?

“Thiên tuế nghìn năm mới ra hoa” thường được dùng để ví với những việc rất khó xảy ra hoặc hiếm khi gặp. Ngày xưa, có người còn so sánh cây thiên tuế ra hoa với chuyện gà trống đẻ trứng. Trong dân gian cũng có câu “cây thiên tuế sáu mươi năm ra hoa một lần”. Vậy cây thiên tuế thật sự ra hoa khó đến thế sao? Cây thiên tuế còn gọi là cây sắt, là loài cây thân gỗ xanh quanh năm. Thân cây hình trụ tròn, không phân nhánh, cao từ 1 m đến 8 m; nếu sống ở vùng nhiệt đới có thể cao tới 20 m. Lá mọc từ ngọn thân, là loại lá kép lớn dạng lông chim, gồm rất nhiều lá nhỏ hình dải dài xếp dọc hai bên cuống lá, nhìn cả phiến lá giống như chiếc lông chim.

Hoa của cây thiên tuế không giống những loài hoa thường thấy. Nó không có đài hoa màu xanh, cũng không có cánh hoa sặc sỡ để thu hút côn trùng. Cây thiên tuế là loài đơn tính khác gốc, nhị đực và nhị cái không nằm trên cùng một cây. Cụm nhị đực gọi là cầu hoa đực, hình trụ tròn, mọc đơn độc trên đỉnh ngọn, do từng lá bào tử nhỏ tạo thành. Lá bào tử nhỏ là loại lá biến thái có chức năng sinh sản, trên đó có nhiều kết cấu dạng túi, bên trong chứa phấn hoa.

Khi cầu hoa đực chín, phấn vàng sẽ bay ra. Cụm nhụy cái gọi là cầu hoa cái, hình bán cầu, mọc trên ngọn và do các lá bào tử lớn tạo thành. Loại lá này cũng là lá biến thái có chức năng sinh sản, hình dạng gần giống lá bình thường nhưng có màu vàng nâu, mặt trên phủ lông dài, hai bên mặt dưới có noãn. Noãn sau khi nhận phấn từ hoa đực và thụ tinh sẽ phát triển thành hạt. Hạt chín có màu hồng như ngọc. Vì hạt nằm lộ ra bên ngoài nên cây thiên tuế thuộc nhóm thực vật hạt trần.

Cây thiên tuế được trồng ở vùng nhiệt đới và á nhiệt đới. Ở các vùng như Vân Nam, Quảng Đông, Phúc Kiến của Trung Quốc, cây thường được trồng trong sân vườn và sinh trưởng khá tốt. Tại nhiều nơi như Thượng Hải, Nam Ninh, Bắc Kinh, cây thường được trồng trong chậu, mùa đông chuyển vào phòng ấm nên sinh trưởng và phát dục rất chậm. Tuổi thọ của cây thiên tuế có thể đạt tới 200 năm. Thông thường, cây từ 10 năm tuổi trở lên, nếu được nuôi trồng trong điều kiện tốt, có thể ra hoa khá đều. Ở miền Nam Trung Quốc, khí hậu ấm áp, lượng mưa dồi dào nên cây có thể ra hoa hằng năm, thường vào khoảng tháng 6, tháng 7. Còn ở miền Bắc, cây tuy cũng có thể ra hoa nhưng số lần ít hơn và thời kỳ ra hoa không có quy luật rõ ràng. Vì vậy, câu nói cây thiên tuế 60 năm mới ra hoa một lần là không chính xác.

Tương truyền, nếu cây thiên tuế dần yếu đi, bón thêm vụn sắt hoặc đóng đinh sắt vào thân cây có thể giúp cây phục hồi sức sống, vì thế nó còn có tên là cây sắt. Tuy nhiên, cũng giống như quan niệm thiên tuế nghìn năm mới ra hoa, cách làm này có thật sự hiệu quả hay không vẫn còn cần được kiểm chứng. Nếu có dịp, bạn có thể thử quan sát và tìm hiểu thêm.