Tại sao có một số loài cá phải hồi du?

Hồi du là sự di chuyển tập thể, có định kỳ và có hướng rõ ràng, thường diễn ra theo mùa hằng năm ở nhiều loài cá. Vì sao những con cá này không sống cố định trong một vùng nước mà phải vượt qua những chặng đường xa xôi, có khi hàng trăm, hàng nghìn dặm để hồi du?

Thực ra, mỗi loài cá hồi du vì những nguyên nhân khác nhau. Dựa vào mục đích di chuyển, người ta thường chia hồi du thành ba loại: hồi du sinh sản, hồi du vượt đông và hồi du kiếm mồi.

Hồi du sinh sản xuất phát từ nhu cầu sinh lý của cá và chịu sự chi phối của yếu tố di truyền. Khi đến thời kỳ sinh sản, chúng nhất định phải tìm đến một môi trường thích hợp để đẻ trứng. Ví dụ, cá hồi và cá mòi có thịt rất tươi ngon, nơi sinh ra của chúng là trong các sông ngòi vùng Đông Bắc châu Á. Khi lớn lên một chút, chúng bơi ra biển và trưởng thành trong đại dương. Nhưng đến tháng 8, tháng 9 hằng năm, những con cá đã sống nhiều năm ngoài biển lại kết đàn bơi về “cố hương” để đẻ trứng. Trong đời mình, chúng phải nhiều lần vượt qua lộ trình xa xôi hàng nghìn mét. Điều đáng buồn là cá sau khi đẻ trứng không lâu thì chết, còn đời sau của chúng lại tiếp tục đi theo tuyến hồi du của tổ tiên.

Hồi du vượt đông chủ yếu chịu ảnh hưởng của khí hậu theo mùa. Khi mùa đông lạnh giá đến, một số loài cá rất nhạy với sự thay đổi nhiệt độ nước sẽ bơi từ vùng biển nông ra vùng biển sâu, tìm đến nơi nước ấm hơn để sống qua mùa đông. Đến mùa xuân năm sau, chúng lại trở về vùng biển nông.

Hồi du kiếm mồi chủ yếu nhằm tìm thức ăn. Không ít loài cá đến một thời điểm nhất định trong năm sẽ cùng bơi đến những vùng biển có nguồn thức ăn phong phú. Ví dụ, cá hố, một loài cá quen thuộc ở Trung Quốc, trước và sau tiết lập đông thường bơi về gần bờ, rồi tụ tập ở khu vực gần quần đảo Châu Sơn, tạo thành mùa lũ cá mùa đông ở Đông Hải hằng năm.