Tại sao cây làm phân xanh có thể cải thiện được đất đai?
Cây làm phân xanh thường được nhà nông coi là “vàng xanh”, vì phân xanh có thể cải tạo đất, làm phân bón và giúp tăng sản lượng. Vậy tại sao cây làm phân xanh lại có thể cải thiện đất đai? Thứ nhất, sức sống của loại cây này rất mạnh, có thể sinh trưởng ở những nơi mà đối với hoa màu khác là điều kiện khắc nghiệt. Con người thường dùng chúng làm cây tiên phong trên đất hoang, đất phèn, đất khô hạn, úng nước, đất mặn, đất kiềm hoặc đất chua. Chúng không chỉ “an tâm” cắm rễ ở đó mà còn tích cực thay thế hoa màu để tạo môi trường sống tốt hơn. Khi hàm lượng muối trong đất vượt quá 0,2%, hoa màu nói chung khó sống bình thường, nhưng các cây làm phân xanh như cây điều tử, cỏ linh lăng... vẫn có thể sinh trưởng tốt và dần giúp đất giảm bớt muối. Theo thí nghiệm của các nhà khoa học, sau ba năm trồng cây điều tử trên đất phèn, hàm lượng muối trong đất có thể giảm còn 0,03%. Như vậy, những loại hoa màu khác có thể sinh trưởng thuận lợi. Tương tự, người ta cũng có thể dùng một số cây củ cải chịu chua tốt trong nhóm cây phân xanh để làm cây tiên phong cải tạo đất đỏ.
Ngoài ra, rễ cây làm phân xanh có thể cắm sâu dưới 1 m, sâu nhất tới hơn 5 m, giúp hấp thụ tối đa nước và chất dinh dưỡng trong đất. Chúng vừa không sợ đói, vừa không sợ khát, lại có thể nhờ chất tiết từ rễ để “tiêu hóa” một số chất dinh dưỡng mà hoa màu khó hấp thụ. Sau khi chúng chết và phân hủy, tầng đất mặt sẽ được bổ sung nhiều chất dinh dưỡng. Theo tính toán, nếu mỗi mẫu ruộng thu được 1.500 kg cây điều tử, đất có thể tăng tương ứng 57 kg phân đạm, 12 kg phân lân và 13 kg phân kali. Một số cây làm phân xanh thuộc họ đậu như tử vân anh, cỏ linh lăng... còn giống như những nhà máy phân bón nhỏ. Bộ rễ của chúng có rất nhiều nốt sần lớn nhỏ, bên trong chứa hàng triệu vi khuẩn nốt sần, có thể lấy nitơ trong không khí mà hoa màu không trực tiếp sử dụng được để tổng hợp thành phân đạm cung cấp cho cây trồng. Theo thống kê, lượng phân đạm do nốt sần rễ tạo ra trên mỗi mẫu ruộng có thể đạt khoảng 50 kg, vì vậy những loại hoa màu trồng trên đất này thường cho thu hoạch tốt.
Cây làm phân xanh không chỉ tăng chất dinh dưỡng cho đất. Sau khi cơ thể chúng phân hủy, chất mùn màu đen được hình thành còn giúp đất tơi xốp, kết dính các hạt cát và cải thiện cấu trúc đất. Thân lá xum xuê của chúng giống như một tấm thảm dày phủ trên mặt đất, có thể hạn chế nước trong đất bị thất thoát và ngăn mưa lớn rửa trôi đất. Cây làm phân xanh không chỉ là “kiến trúc sư” của đất mà còn là “người bảo vệ” dũng cảm của đất, giúp con người biến những vùng đất rộng lớn thành ruộng vườn ổn định, cho năng suất cao.
