Con người có thể sống dưới biển được không?

Biển cả mênh mông, tôm cá bơi lội lên xuống tự do. Có lúc chúng bơi lên đón ánh nắng Mặt Trời, có lúc lại lặn xuống tận đáy biển. Cuộc sống trong nước của chúng trông thật thoải mái.

Từ xưa đến nay, con người luôn mơ ước có thể sống dưới nước như cá. Vậy ước mơ ấy có thể thành hiện thực hay không? Muốn sống trong nước, điều quan trọng nhất là con người phải khắc phục hai vấn đề: một là chống lại áp suất do độ sâu của nước gây ra, hai là giải quyết việc hô hấp trong nước.

Nếu không yêu cầu lặn đến đáy biển mà chỉ ở độ sâu không quá 10 m, áp suất nước nói chung chưa gây ra quá nhiều phiền phức và thường chưa cần thiết bị bảo hộ lặn đặc biệt. Để giải quyết chuyện thở dưới nước, người ta có thể đeo bình lặn trên lưng như nhiều thợ lặn hiện nay. Nhưng cách này có nhược điểm: bình oxy vừa cồng kềnh, dung tích lại có hạn nên không thể lặn lâu; hơn nữa bình lặn khá nặng, làm người lặn di chuyển kém linh hoạt.

Liệu con người có thể thở trực tiếp trong nước bằng một loại mang nhân tạo giống cá không? Nhà khoa học Mỹ Lophơ từng nghiên cứu vấn đề này. Ông dùng màng mỏng bằng đồng silicua để chế tạo bộ phận có chức năng tương tự mang cá, rồi đặt một con chuột vào trong và dìm xuống nước. Màng mỏng này chỉ dày 1/400 mm, giống như màng cao su, nên có thể ngăn nước thấm vào, nhưng lại cho oxy trong nước thấm qua; khí cacbonic do chuột thải ra được bài tiết theo hướng ngược lại. Nhờ đó, hô hấp của chuột được bảo đảm và kết quả là chuột sống dưới nước được bốn ngày đêm.

Sau đó, một nhà nghiên cứu Nhật Bản tiếp tục tìm hiểu sâu hơn và phát hiện 1 m2 loại mang này mỗi phút chỉ lọc được 10 cm3 oxy. Nếu một người mỗi phút cần 200 cm3 oxy, thì tối thiểu phải dùng 20 m2 màng mỏng bao lại. Rõ ràng, nếu phải thở bằng một chiếc túi có diện tích lớn như vậy, con người không thể hoạt động tự do dưới nước.

Nhà khoa học Kulơsthơla của Hà Lan lại thiết kế một hướng thí nghiệm hoàn toàn khác. Ông dùng chất lỏng thẩm thấu đẳng áp đưa trực tiếp vào phổi động vật thí nghiệm để chúng “thở bằng nước”. Kết quả, chuột sống trong nước được 18 giờ, còn sáu con chó sống được 20 - 30 phút. Tuy thí nghiệm thở bằng chất dịch này vẫn chưa có hiệu quả trên con người, nhưng từ nhiều số liệu thu được, các nhà khoa học cho rằng trong tương lai con người có thể sống tự do trong nước. Điều đó mở ra một viễn cảnh rất hấp dẫn. Nhà khoa học lặn sâu dưới nước Kơstiao của Pháp từng dự đoán: sang thế kỉ XXI, con người có thể sử dụng mang nhân tạo để sống và làm việc dưới nước một cách thoải mái.