Vì sao trong biển có một số đảo lúc chìm, lúc nổi?

Có một vị thuyền trưởng đi qua Địa Trung Hải. Khi ông đi tới phía nam đảo Sisili, ông nhìn thấy trên mặt biển có một vùng nước sôi rộng lớn, sóng ùn lên, hơi nước bao phủ, sau đó còn phát ra âm thanh như sấm ngầm. Cột khói bốc cao, từ xa cũng có thể thấy, ban đêm nhìn lại càng sáng rõ. Về sau, hiện tượng kỳ lạ tiếp tục xảy ra: một tuần sau, khi thuyền trưởng đi qua khu vực ấy, ông phát hiện trên biển đã nổi lên một hòn đảo cao hơn mặt nước vài mét. Một tuần nữa trôi qua, khi một nhà địa chất đến khảo sát, đảo đã cao hơn mặt biển 20 m. Ba tuần sau, hòn đảo nhỏ này cao khoảng 60 m so với mặt nước, chu vi khoảng một hải lý.

Điều lạ là hòn đảo mới hình thành ấy cũng biến mất rất nhanh. Nửa năm sau, trên mặt biển người ta không còn nhìn thấy nó. Nhưng sự việc chưa dừng lại: về sau, hòn đảo ấy còn xuất hiện và biến mất nhiều lần.

Trong biển khơi, những hòn đảo lúc chìm lúc nổi như vậy không phải hiện tượng cá biệt. Ở Đại Tây Dương, Thái Bình Dương và Lý Hải, người ta đều từng phát hiện loại đảo tương tự.

Vì sao lại có những đảo lúc chìm lúc nổi? Nguyên nhân khá phức tạp, nhưng hiện nay xem ra sự xuất hiện của chúng phần nhiều do núi lửa gây nên. Hòn đảo kể trên là kết quả hoạt động của núi lửa dưới nước. Núi lửa phun ra rất nhiều tro và dung nham; các vật chất ấy tích tụ dưới đáy biển, ngày càng chất cao, cuối cùng vượt lên khỏi mặt nước. Có lúc tốc độ chất cao rất nhanh. Núi lửa dưới nước gần quần đảo Xuyê ở Trung Á, gần Bắc Đại Tây Dương, từng hoạt động trong 24 giờ và tạo thành một đảo nhỏ cao hơn mặt nước 30 m.

Hoạt động tương tự núi lửa phun trào và núi lửa bùn đôi khi cũng tạo ra những đảo nhỏ rất nhanh. Núi lửa bùn hình thành khi khí dưới đất phun lên mặt đất. Các khí này đẩy nước ngầm đi qua những tầng đất mềm yếu, khiến bùn lẫn nước phun ra; bùn cát quanh miệng phun chất lại thành đồi hình chóp tròn. Nếu hoạt động ấy xảy ra dưới biển, nó cũng có thể tạo nên đảo nhỏ.

Vậy vì sao những đảo này sau một thời gian lại biến mất? Có người cho rằng nguyên nhân là do sóng biển bào mòn. Sức mạnh của sóng biển rất lớn, có thể làm mỗi mét vuông bờ biển phải chịu áp lực tới mấy vạn New tơn. Ở Bắc Âu có một hòn đảo năm 1072 rộng khoảng 900 km2, nhưng do sóng biển bào mòn, ngày nay chỉ còn một dải đá hẹp. Qua đó có thể thấy, khi núi lửa tạm ngừng hoạt động, đảo nhỏ không còn được bổ sung vật chất để mở rộng, nên dần bị sóng biển mài mòn. Đến khi núi lửa hoạt động trở lại, đảo lại có thể xuất hiện.

Tuy nhiên, cũng có một số đảo biến mất vì nguyên nhân khác. Chẳng hạn, động đất có thể làm một phần vỏ Trái Đất đứt gãy và chìm xuống; khi đó, chỉ trong thời gian ngắn, đảo có thể bị nước biển nhấn chìm.