Con người làm sao biết được đáy biển?

Trước đây, đại dương luôn được con người xem là một thế giới thần bí. Từ thời cổ, loài người đã sáng tác nhiều câu chuyện thần thoại đẹp đẽ và cảm động về biển cả. Ngày nay nhìn lại, những câu chuyện ấy có phần ngây thơ và buồn cười. Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, tình hình đáy biển dần được con người hiểu ngày càng sâu và đầy đủ hơn.

Hãy xem con người đã tìm hiểu đáy biển bằng những cách nào.

Từ xa xưa, để đi biển, đánh cá và làm muối, con người bắt đầu dùng sào tre, dây dọi để đo độ sâu của biển. Nhưng cách đo này vừa tốn thời gian, vừa mất sức, lại cho kết quả không thật chính xác. Từ thập kỷ 20 của thế kỷ XX, sau khi con người sử dụng máy đo hồi âm để xác định độ sâu, thế giới đáy biển nhanh chóng được ghi lại. Thiết bị này hoạt động bằng cách liên tục phát sóng âm từ tàu xuống đáy biển; khi âm thanh gặp đáy biển, nó phản hồi trở lại. Chỉ cần biết thời gian sóng âm đi từ mặt biển xuống đáy biển rồi phản hồi về, nhân với tốc độ truyền âm trong nước biển, gần 1.500 m/s, sau đó chia đôi, ta có thể tính được độ sâu. Ngày nay việc tính toán này do máy tính thực hiện, có thể trực tiếp vẽ ra đường cong độ sâu đáy biển. Vì thế, dù đo độ sâu một vực biển hàng vạn mét, cũng chỉ cần vài giây. Ngoài các tàu chuyên điều tra biển, bất cứ tàu biển nào có thiết bị này đều có thể đo độ sâu trong hành trình. Dựa trên kết quả đo từ nhiều tuyến đường và tài liệu của các tàu khảo sát chuyên môn, người ta biết rằng đáy biển cũng giống lục địa, có núi, cao nguyên, bồn địa, gò đồi, thung lũng…

Ngoài ra, để tìm hiểu độ chiếu sáng, nhiệt độ, chất lượng nước và tình trạng sinh vật ở đáy biển, người ta có thể dùng nhiều loại máy móc hoặc lấy mẫu nước biển để phân tích. Ở vùng biển nông, có thể dùng máy lấy mẫu trầm tích đáy biển hoặc khoan thăm dò để lấy mẫu địa chất. Kết hợp các tài liệu ấy với tình trạng địa chất lục địa ở vùng gần đó, các nhà khoa học tiến hành phân tích và nghiên cứu tổng hợp. Ngày nay, đối với vùng biển sâu, đã có loại tàu ngầm có thể lặn xuống bất cứ vực sâu nào trên thế giới để dùng máy trực tiếp lấy mẫu. Loại tàu thám hiểm này cũng giúp quan sát thế giới sinh vật ở đáy biển.

Sự phát triển của khoa học hiện đại liên tục cung cấp thêm nhiều thiết bị tiên tiến cho công tác điều tra đáy biển, như máy chụp ảnh vô tuyến dưới nước, tiềm vọng kính dưới nước, thiết bị thám hiểm siêu âm và các thiết bị vật lý địa cầu dùng để khảo sát cấu tạo địa chất đáy biển. Nhờ đó, con người tìm hiểu đáy biển nhanh chóng và thuận tiện hơn rất nhiều.