Giải thưởng quốc tế về toán học là gì?

Nobel là giải thưởng khoa học kỹ thuật quốc tế có danh vọng lớn nhất thế giới. Đây là giải thưởng do Alfred Nobel, nhà hóa học nổi tiếng, dùng một phần di sản của mình làm vốn để thiết lập. Các hạng mục Nobel gồm nhiều ngành như vật lý, hóa học, sinh lý học hoặc y học, văn học, hòa bình, kinh tế học... nhưng lại không có giải dành riêng cho toán học.

Trong toán học, cũng có một giải thưởng quốc tế dành cho các nhà toán học ưu tú, đó là giải Fields.

Fields là nhà toán học Canada, sinh năm 1863 và mất năm 1932. Về mặt học thuật, ông không có cống hiến quá nổi bật, nhưng lại là một nhà tổ chức nghiên cứu toán học giỏi và có uy tín lớn trong giới khoa học. Năm 1924, tại một hội nghị khoa học tổ chức ở Toronto, Fields đề nghị trích kinh phí để lập một giải thưởng toán học. Khi qua đời, ông để lại tài sản làm vốn cho giải thưởng. Fields cũng từng đề nghị không lấy tên bất kỳ tổ chức, cơ quan nhà nước hay cá nhân nào để đặt tên cho giải. Tuy vậy, Đại hội các nhà toán học thế giới quyết định gọi giải thưởng này là “giải Fields” để ghi nhớ công lao của ông.

Năm 1936, tại Đại hội Quốc tế các nhà toán học lần thứ 10 ở Oslo, giải Fields đầu tiên được trao cho hai nhà toán học. Từ đó về sau, mỗi kỳ Đại hội Quốc tế các nhà toán học đều xem việc xét tặng giải Fields là một nội dung quan trọng. Trong giới toán học quốc tế, những người nhận giải Fields có uy tín rất cao và thường được báo chí quan tâm. Cho đến nay, giải Fields được công nhận là một giải thưởng khoa học danh giá, thậm chí có người gọi nó là “giải Nobel của toán học”.

Đã có nhiều nhà toán học được trao giải Fields. Nhà toán học gốc Hoa Khâu Thành Đồng là một trong số đó. Ông sinh năm 1949 tại Quảng Đông, sau đó theo gia đình sang Hồng Kông. Năm 1965, ông vào đại học học toán. Khi còn học năm thứ ba, tài năng toán học của ông được nhà toán học nổi tiếng Trần Tỉnh Thân phát hiện. Về sau, ông theo Trần Tỉnh Thân đến Đại học Berkeley ở California làm nghiên cứu sinh. Dưới sự hướng dẫn của Trần Tỉnh Thân, Khâu Thành Đồng tiến bộ rất nhanh, 22 tuổi nhận bằng tiến sĩ, 28 tuổi trở thành giáo sư. Năm 1982, ông được trao giải Fields.

Ngoài giải Fields, giới toán học còn có giải Wolf. Năm 1976, gia đình Wolf hiến tiền để lập giải thưởng này. Giải Wolf gồm các lĩnh vực vật lý, hóa học, y học, nông nghiệp và toán học; sau đó có thêm nghệ thuật. Việc xét tặng giải do các nhà khoa học nổi tiếng trên thế giới thực hiện. Nhà toán học gốc Hoa Trần Tỉnh Thân được trao giải Wolf năm 1984.

Những giải thưởng này cho thấy tuy không có Nobel toán học, toán học vẫn có các giải thưởng quốc tế rất danh giá dành cho những đóng góp xuất sắc.