Vì sao mua cổ phần đầu tư độ mạo hiểm thấp hơn mua cổ phiếu?

Từ khi nền kinh tế thị trường bắt đầu phát triển, dòng tiền trong nước không ngừng lưu thông, biến động và tăng trưởng. Tầng lớp thị dân ở các thành phố tìm đủ mọi cách đầu tư với mong muốn ngày càng giàu có. Con đường đầu tư ngày một nhiều, đồng thời cũng xuất hiện không ít lối ngang ngõ tắt. Người ta không còn thỏa mãn với cách gửi tiền ngân hàng lấy lãi, mà còn mua cổ phiếu, trái phiếu, buôn bán nhà đất v.v... với hy vọng thu lợi nhiều hơn gửi tiền ngân hàng. Nhưng các hình thức đầu tư kể trên đều ít nhiều có rủi ro: có lúc có thể đem lại lợi nhuận rất cao, nhưng khi gặp rủi ro thì không những không thu được lợi nhuận mà còn có thể mất trắng. Muốn đầu tư tiền mà giảm bớt rủi ro, cần chọn hình thức đầu tư phù hợp. Mua bán chứng khoán cũng là một con đường đầu tư. Muốn mua chứng khoán, cần cân nhắc nên chọn cổ phiếu, trái phiếu hay cổ phần đầu tư, nên mua lúc nào, bán lúc nào v.v... Hiện nay có nhiều hình thức mua chứng khoán, vậy hình thức nào ít rủi ro hơn: mua cổ phiếu hay mua cổ phần đầu tư?

Trước hết, ta xét một ví dụ đơn giản. Giả sử có hai người A và B cùng chơi một trò đánh bạc hoàn toàn may rủi, tức không gian lận. Mỗi lần chơi đặt 1 đồng. Cơ hội để A hoặc B thắng 1 đồng hay thua 1 đồng là như nhau, đều bằng 1/2. Giả sử lúc bắt đầu, A và B lần lượt có số tiền là a và b. Trò chơi cứ tiếp tục cho đến khi một bên thua sạch thì dừng. Hỏi đến lúc dừng chơi, khả năng để A sạch túi là bao nhiêu?

Ta thử tính sau một lần chơi, kết quả trung bình mà A có thể kỳ vọng là bao nhiêu. Sau một lần, khả năng để A có a + 1 đồng hoặc a - 1 đồng là như nhau, đều bằng 1/2, vì vậy bình quân sau một lần chơi A vẫn có a đồng. Qua hai lần chơi, tình huống được thua của A có bốn loại.

Cả bốn tình huống đều có khả năng ngang nhau. Vì vậy, sau hai lần chơi, số tiền của A có thể là a + 2 đồng hoặc a - 2 đồng, tức cả hai lần đều thắng hoặc cả hai lần đều thua; cũng có thể vẫn là a đồng, tức một lần thắng một lần thua hoặc một lần thua một lần thắng. Do đó, số tiền bình quân A có thể có là:

Qua cách tính tương tự, ta có thể thấy dù chơi bao nhiêu lần, số tiền bình quân mà A kỳ vọng nhận được vẫn là a đồng.

Lý luận tương tự, B cũng kỳ vọng còn b đồng sau một số lần chơi.

Khi cuộc đánh bạc kết thúc, đối với A chỉ có hai kết cục: hoặc còn 0 đồng, tức A thua sạch túi; hoặc có a + b đồng, tức B thua sạch túi. Giả sử khả năng để A thua sạch là x, thì khả năng để B thua sạch là 1 - x. Nhưng kết quả trung bình mà A kỳ vọng lại là a đồng, nên

Từ đó ta có: x = b / (a + b). Tức khả năng để A thua sạch túi là b / (a + b). Tương tự, khả năng để B thua sạch túi là a / (a + b). Nói cách khác, khả năng hai người thua sạch túi tỷ lệ nghịch với số tiền ban đầu họ có.

Ta quay lại việc đầu tư trong thị trường chứng khoán. Thị trường chứng khoán giống như một sòng bạc không gian lận, trong đó có cả cơ may lẫn rủi ro. Với mỗi người đầu tư, cơ may và rủi ro đều tồn tại song song. Một người tham gia mua cổ phiếu cũng giống như bước vào một cuộc đánh bạc công bằng. Các đấu thủ có thể có cách đầu tư giống nhau, nhưng cũng có người có vị thế lớn hơn: vốn đầu tư vào cơ cấu quản lý rất lớn, có thể vượt xa các đối tượng khác. Vì vậy, trong cuộc chơi “công bằng” này, khả năng thua sạch túi của người có vốn lớn ít hơn nhiều so với các đấu thủ bình thường; nói cách khác, người đó có mức bảo đảm rủi ro thấp hơn.

Từ góc độ đó có thể nói đầu tư mua vốn có ưu thế hơn mua cổ phiếu riêng lẻ.