Phân tích mối tương quan giữa các thị trường chứng khoán khác nhau như thế nào?

Nhiều người đầu tư chứng khoán thường quan tâm đến vấn đề sau:

Các thị trường khác nhau có liên quan gì với nhau không? Ở những nước lớn có nền kinh tế thị trường phát triển, thường có nhiều thị trường chứng khoán song song tồn tại. Vậy các thị trường chứng khoán ấy có mối liên hệ nào với nhau không?

Một phương pháp đơn giản để xem xét hai thị trường chứng khoán có liên quan hay không là xét chỉ số cổ phiếu của chúng: chúng có cùng tăng, cùng giảm, hay thị trường này tăng thì thị trường kia giảm; hoặc bất kể một thị trường tăng giảm thế nào, thị trường kia cũng không chịu ảnh hưởng.

Trong bảng dưới đây liệt kê sự tăng “+” hoặc giảm “-” ở hai thị trường chứng khoán A và B trong 10 phiên giao dịch:

Từ bảng trên có thể thấy, trong 10 phiên giao dịch, có năm ngày cả hai thị trường đều có chỉ số cổ phiếu cùng tăng, ba ngày cả hai thị trường cùng giảm, chỉ có hai ngày một thị trường tăng và một thị trường giảm. Vì vậy, xét sơ bộ thì tính đồng bộ của hai thị trường này khá tốt. Tuy nhiên, việc hai thị trường cùng tăng hoặc cùng giảm vẫn chưa đủ để khẳng định chúng có mối liên quan lớn. Ta còn cần xem mức tăng giảm có chênh lệch nhiều hay không. Trong 10 ngày giao dịch này, chỉ số cổ phiếu trung bình lần lượt là +5,651 và +2,612. Sự sai khác được trình bày trong bảng:

Chúng ta thấy rằng chỉ số tăng giảm của hai thị trường cùng dương hoặc cùng âm xuất hiện trong chín ngày, chỉ có một ngày một dương và một âm.

Để đánh giá tính đồng bộ một cách định lượng, có thể dùng các con số để so sánh. Ta cần lấy số trung bình độ tăng giảm của mỗi thị trường trong 10 phiên giao dịch. Nếu các tình trạng đồng dương hoặc đồng âm xuất hiện nhiều thì tính đồng bộ khá tốt. Khi đồng dương hoặc đồng âm nhiều, tích của chúng sẽ là dương. Nhưng nếu một dương một âm nhiều, tức sai khác rõ rệt, thì tích âm sẽ nhiều hơn. Nếu dương và âm không có liên hệ gì đáng kể, số trung bình dần tiến đến 0. Ta tính được chỉ số tăng giảm bình quân của các tích số là:

C = [3,559 x (-0,182) +...+ (-6,601) x (-0,382)] : 10 = 47,32.

Đây là giá trị trung bình về sự sai lệch giữa hai chỉ số tăng giảm của hai thị trường. Do hai chỉ số được tính toán không cùng thang đo, để làm rõ tính tương quan, ta cần xét độ lệch chuẩn của chỉ số tăng giảm ở hai thị trường, lần lượt là 11,76 và 4,27. Chia độ lệch bình quân cho tích độ lệch chuẩn, ta có:

p = 47,32 : (11,76 x 4,27) ≈ 0,94

Thương số này dùng để đánh giá độ tương quan của hai thị trường, gọi là hệ số tương quan. Nếu số này dương, điều đó cho thấy mối tương quan giữa hai thị trường là lớn, rõ rệt, và lớn nhất khi p = 1. Nếu hệ số tương quan âm, chứng tỏ hai thị trường không đồng bộ và có mối quan hệ ngược; giá trị âm càng nhỏ thì mối tương quan giữa hai thị trường càng ít. Khi hệ số tương quan bằng 0, hai thị trường hoàn toàn không tương quan.

Dù các hệ số trên có thể giải thích phần nào mối tương quan giữa hai thị trường, nhưng số liệu này chỉ tính theo 10 phiên giao dịch nên còn xa mới có thể khái quát toàn bộ tình hình phức tạp của thị trường chứng khoán.