Gieo hạt yêu thương
1. Cảnh nghèo
Ông nội buôn bán nhỏ ở bên ngoài, dành dụm được chút tiền. Bà nội tin Phật, một lòng thành kính. Một lần, trong ngôi miếu nghi ngút hương khói, giữa tiếng chuông chùa ngân nga, bà xin được một quẻ xăm nói rằng phải cưới cho người cháu đích tôn một cô vợ lớn tuổi hơn thì anh mới qua khỏi vận hạn. Bà nội tin lời Phật dạy, vì thế ông bà bàn bạc, chuẩn bị lễ hậu và nhờ người quanh vùng tìm mối nhân duyên cho anh.
Nhà chị có năm miệng ăn, chỉ trông vào mấy sào ruộng bạc màu, đủ lắm cũng chỉ có cháo qua ngày. Mùa đông năm ấy, cha chị muốn kiếm thêm vài đồng nên theo người ta lên núi đập đá. Tiền chưa kiếm được bao nhiêu, ông đã bị đá vỡ đè dập lưng. Gia đình tiêu hết của cải, bán sạch lương thực mà bệnh vẫn không khỏi. Mỗi ngày, cha chị chỉ nằm trên giường, muốn chết cũng không chết được. Hai đứa em trai thì còn quá nhỏ.
Nỗi khổ của gia đình, tiếng thở dài ai oán của mẹ khiến tuổi con gái của chị sớm mang đầy gánh nặng. Vì vậy, khi bà mối đến, nói lời ngọt nhạt: “Gả cô nhà đi, tiền sính lễ còn để chữa bệnh cho cha, lại giúp được chi tiêu trong nhà”, mẹ chị lắc đầu. Nào có người mẹ nào muốn đẩy con gái nhỏ của mình vào lò lửa.
Nhưng chị xin: “Mẹ, cho con đi nhé. Chỗ tiền ấy biết đâu chữa khỏi cho cha!”. Tiếng kèn đón dâu vang lên trước đầu ngõ căn nhà nhỏ. Cha chị nằm trên giường, tự đấm ngực mình: Con gái phải đem tuổi xuân đổi lấy tiền, chấp nhận lấy một người chẳng xứng với mình chỉ để cứu tôi và cứu cả gia đình này sao!
Mẹ chị rơi nước mắt, tự tay cài lên tóc con gái chiếc trâm gài. Chị mặc áo đỏ, đi giày thêu, cúi lạy cha mẹ, rồi tự buông tấm khăn đỏ che đầu. Đến lúc ấy, nước mắt chị mới trào ra, hòa vào lớp phấn má hồng. Từ đó, số phận và hôn nhân của chị được giao vào tay một đứa trẻ còn vô tri.
2. Cười xót xa
Mẹ chồng trẻ tuổi của chị không phải người khắt khe. Bố chồng lại thường ở xa, cũng chẳng bắt chị tam khấu cửu bái, chào hỏi dạ vâng. Anh nghe lời mẹ, gọi chị là chị gái. Hằng ngày, ngoài việc giúp mẹ chồng chăm ruộng rau và làm xong việc nhà, chị còn cắt thuốc, sắc thuốc, may áo, giặt giũ, chơi với anh rồi dỗ anh ngủ. Có đêm anh ho suốt, sốt cao, chị thức trắng để chườm khăn hạ sốt, cho anh uống nước, uống thuốc.
Trong lòng chị, anh chỉ như một đứa em trai. Gặp hàng xóm, chị thường cúi đầu lặng lẽ, không nói gì, vội vã đi qua. Không biết vì ứng với quẻ xăm của Phật hay nhờ sự chăm sóc của chị, anh lần lượt vượt qua mọi bệnh tật lớn nhỏ: ho gà, viêm màng não, lở loét…
Dần dần, tình cảm anh dành cho chị vượt quá tình cảm dành cho mẹ. Còn chị, trong những khoảng trống hiếm hoi giữa bận rộn, hoặc khi anh đã ngủ say, thường khóc đến nóng cả mắt rồi thẫn thờ tự hỏi: “Đây là hôn nhân của mình sao? Đây là chồng của mình sao?”.
Đến tuổi đi học, chị may cho anh một chiếc túi, dắt tay anh đến lớp. Trẻ con trong và ngoài thôn thường vây quanh chị, hát trêu: “Cô con dâu, cô con dâu, làm gì thế? Tắt đèn, thổi nến, lên giường…”. Chị không biết trong lòng mình là đau hay buồn, chỉ cúi gằm mặt, mặt đỏ lên rồi tái đi, tái đi rồi lại đỏ. Một tối, anh nằm trong chăn nói: “Chị ơi, em yêu chị!”. Chị vừa là vợ, vừa là chị. Nhìn gương mặt ngây thơ non nớt của anh, chị im lặng. Lần đầu tiên, chị cười một nụ cười đau khổ.
3. An ủi nhỏ nhoi
Cha anh đi buôn bên ngoài rồi nhiễm thói cờ bạc, chỉ trong vài ngày thua sạch cơ nghiệp tích góp bao năm. Sau trận cãi vã dữ dội với mẹ chồng, ông dứt áo bỏ nhà đi, từ đó không ai còn gặp lại. Người ta nói khi ấy ông bị lính bắt đi làm phu.
Mẹ chồng chị còn vài món trang sức, đem cầm đổi lấy ít tiền. Mẹ chồng và chị bàn nhau mua ba mẫu đất. Không còn thuê người làm được nữa, hai mẹ con xắn ống quần xuống ruộng. Ngày còn ở nhà, chị đã quen phụ cha mẹ làm ruộng nên cực khổ gì cũng nếm qua. Chỉ thương mẹ chồng chị, từ trước chưa từng phải trồng lúa. Một gia đình từng giàu có bỗng hóa nghèo, người đàn ông trong nhà bỏ đi biệt tích, bà vừa đau vừa hận, lại thêm làm ruộng nặng nhọc nên kiệt sức, ngã bệnh rồi không dậy nổi.
Trước lúc lâm chung, bà nắm tay chị, gần như van xin: “Nó còn nhỏ dại, xin cô chăm sóc nó. Nếu cô muốn đi, xin hãy đợi đến lúc nó trưởng thành”.
Chị nắm chặt tay anh. Từ đó, số mệnh của anh lại do chị dắt đi. Chị là người trọng tình nghĩa. Dù chẳng hứa điều gì, chị vẫn ở lại bên anh như cũ. Từ đó về sau, ngay cả chị cũng không rõ mình rốt cuộc là vợ, là chị hay là mẹ của anh. Chị làm việc quần quật ngày đêm để anh tiếp tục đi học.
Cuộc sống của họ trôi qua cực nhọc nhưng bình lặng, giữa tình chị em sâu nặng và một tình yêu bao la như tình mẫu tử. Khi anh tốt nghiệp trung học và thi đỗ vào trường Đại học Sư phạm, chị thay anh thu xếp hành lý, lại một lần nữa đưa anh đến trường. Nhìn chàng trai trẻ vừa qua tuổi dậy thì, do chính tay mình nuôi lớn, chị chỉ dặn anh cố học hành, ngoài ra không nói thêm gì. Nhưng anh nói: “Chị, chờ tôi quay về nhé!”.
Tim chị khẽ đập mạnh, còn gương mặt vẫn bình thường. Chỉ nơi khóe miệng thoáng hiện một nụ cười vui rất nhẹ, khó ai nhận ra. Nụ cười ấy không chỉ vì câu nói của anh, mà vì lần đầu tiên những gì chị bỏ ra đã được đáp đền.
4. Kiếp này
Chị vẫn làm ruộng như trước, nhịn ăn nhịn mặc để dành tiền gửi đi. Hai năm đầu, nghỉ hè và nghỉ Tết anh đều về quê giúp chị làm việc. Đến năm thứ ba đại học, anh viết thư về: Chị đừng gửi tiền nữa. Kỳ nghỉ này tôi cũng không về đâu. Tôi muốn ra ngoài làm thêm để bớt gánh nặng cho chị.
Lúc ấy chị đã hai mươi chín tuổi. Ở quê, người bằng tuổi chị đã là mẹ của mấy đứa con. Dân làng đều bảo chị nuôi anh lớn, lại cho anh thoát ly đi học, như thế đã quá tốt rồi. Chị hơn anh mười một tuổi, thôi đừng chờ chồng nữa. Bây giờ anh đã đi xa, bên ngoài thế giới xanh đỏ tím vàng, biết đâu anh có trở về hay không.
Chính chị cũng không biết lòng mình đang thủ tiết giữ đạo vợ chồng, vì dù sao mười mấy năm trước chị cũng là cô dâu được cưới hỏi đàng hoàng về nhà anh; hay chỉ vì câu nói trước ngày anh lên đường: “Chị, chờ tôi quay về nhé!”; hay là nỗi lo của người mẹ không yên tâm về đứa con nhỏ đang ở xa. Chị cứ chờ, vẫn lặng lẽ và ít lời như bao năm qua.
Cuối cùng anh tốt nghiệp và quay về. Anh đã là một người đàn ông trưởng thành, có phong thái và khí chất của người hiểu biết, nho nhã. Còn chị, sau bao năm dãi nắng dầm sương, gương mặt nhọc nhằn đã sớm mất hết nét đẹp thời trẻ, trở thành một người đàn bà nhà quê thực thụ. Trong lòng chị, anh vẫn chỉ là đứa em trai thân yêu. Chị không dám ngờ anh lại nói: “Chị, tôi đã trưởng thành, giờ chúng ta có thể thành thân!”.
Chị nhìn anh như đang mơ, sợ mình nghe nhầm. Anh cũng là người trọng tình trọng nghĩa như chị sao? Chị cười. Một nụ cười rạng rỡ từ đáy lòng dâng lên môi, cùng những giọt nước mắt đẹp nhất đời người.
5. Xin lỗi
Anh ở lại thị trấn dạy học, còn chị ở nhà làm ruộng. Họ có với nhau một con trai và một con gái. Sau này, anh đến khu mỏ dầu dạy học, nhờ bằng cấp và kinh nghiệm mà lên làm hiệu trưởng một trường trung học. Vì chuyện hộ khẩu, con cái vẫn để chị nuôi ở quê. Sau khi nhập được hộ khẩu, anh về quê đón vợ con lên trường.
Các giáo viên trong trường đến giúp hiệu trưởng dọn nhà. Một giáo viên bộc trực chạy ra nói: “Hiệu trưởng, sao anh đón mẹ và em trai lên mà không đón cả chị nhà và các cháu luôn?”. Một sự im lặng bao trùm. Mọi người đều quay lại nhìn chị. Mặt chị sượng lại, không biết nên nói gì, chỉ cười méo mó và nhìn anh như có lỗi.
Anh quay sang nhìn chị, rồi nói với mọi người bằng giọng chắc nịch: “Chị các chú đây. Không có cô ấy thì không có tôi ngày hôm nay, thậm chí cả mạng sống của tôi cũng không còn”. Nghe anh nói, mắt chị lập tức dâng đầy nước.
6. Năm tháng như bài ca, tình yêu như ngọn lửa.
Bây giờ chị đã bảy mươi hai tuổi. Vì làm việc nặng nhọc quá nhiều, sức khỏe chị yếu, bệnh phong thấp khiến chị đi tập tễnh. Anh sáu mươi mốt tuổi, đã về hưu từ lâu. Hai năm nay họ dọn về khu nhà này. Những ngày không mưa gió, không quá lạnh, người ta đều có thể thấy họ ở sân chơi hay bên bồn hoa: chị chống gậy, anh đỡ một bên, chậm rãi bước từng bước như đang dìu một đứa trẻ tập đi, chăm chút và ân cần đến vậy.
Những ai biết chuyện đều nhìn theo, xúc động trước mối tình sâu nặng của họ, một nghĩa tình đủ đầy đi suốt cả kiếp người. Anh nói: “Cô ấy cho tôi sinh mệnh, cho mẹ tôi hơi ấm, cho tôi một mái nhà. Bây giờ, tôi dùng nửa đời còn lại để chăm sóc cô ấy”. Anh nắm tay chị, như ngày xưa chị từng dắt tay đứa bé năm tuổi. Họ cùng mỉm cười, đẹp như áng mây chiều dịu dàng nơi chân trời mùa hạ.
Xin hãy dành yêu thương chân thành cho những người luôn ở bên bạn. Ta gieo xuống một hạt mầm yêu thương, rồi sẽ nhận lại nhiều lần hơn thế. Ta gieo một hạt mầm sẻ chia, sẽ nhận được nhiều hơn mình mong đợi. Và khi gieo xuống hạt mầm hy vọng, cảm thông, ta sẽ chẳng thể ngờ lãi suất của yêu thương có thể nhân lên lớn đến nhường nào. Những vụ mùa bội thu sẽ đến với những trái tim nhân hậu, khi yêu thương được đền đáp bằng yêu thương.
