Trên các hành tinh khác trong vũ trụ có người không?

Hệ Ngân hà có hơn 100 tỉ hằng tinh. Chúng đều là những quả cầu khí nóng bỏng, nhiệt độ bề mặt có thể đạt từ 2000 đến 30000°C, thậm chí còn cao hơn. Trong môi trường như vậy, rõ ràng sự sống không thể tồn tại, càng không thể có con người.

Trong vũ trụ, chỉ những hành tinh không tự phát sáng, có bề mặt rắn, mới có khả năng là nơi con người tồn tại. Như vậy, vấn đề cần xét trước hết là: ngoài Mặt Trời, các hằng tinh khác có hệ hành tinh riêng hay không? Và hành tinh như thế nào mới có thể thích hợp cho con người sinh sống?

Thiên văn học hiện đại cho biết hệ Mặt Trời không phải là hệ hành tinh duy nhất trong hệ Ngân hà. Chẳng hạn, trong vùng không gian gần hệ Mặt Trời với bán kính khoảng 17 năm ánh sáng có tất cả 60 hằng tinh, và trong số đó không ít hơn 10 ngôi có hệ hành tinh.

Có phải cứ là hành tinh thì sẽ có con người tồn tại không? Không phải vậy. Điều kiện tiên quyết là hằng tinh trung tâm của hệ hành tinh ấy phải thích hợp. Nếu hằng tinh trung tâm lúc yên lặng, lúc bùng nổ như một biến tinh thì không thể được, vì khi nó “nổi giận”, không chỉ con người không chịu nổi mà bản thân các hành tinh cũng dễ bị thiêu đốt. Nếu hằng tinh trung tâm là một hằng tinh có chu kỳ giãn nở và co ngót thì cũng không phù hợp, bởi nếu “Mặt Trời” lúc nóng lúc lạnh, sự sống trên hành tinh sẽ rất khó thích nghi. Chỉ cần nhiệt độ bề mặt hành tinh tăng thêm 1°C cũng có thể khiến môi trường sống trở nên bất lợi, trong khi bức xạ tử ngoại dữ dội còn khiến sự sống khó tồn tại.

Nếu thiên thể ở trung tâm là một song tinh ở khoảng cách rất gần thì càng khó thích hợp. Trên bầu trời sẽ có hai “Mặt Trời”, cảnh tượng tuy hùng tráng nhưng đối với hành tinh lại rất nguy hiểm. Quỹ đạo quay của hành tinh quanh hệ sao trung tâm không còn là đường tròn ổn định, mà có thể trở thành một đường parabon rất phức tạp. Có lúc hành tinh đến quá gần Mặt Trời và bề mặt bị nung chảy; có lúc lại đi quá xa, trở nên vô cùng giá lạnh. Với biên độ nhiệt lớn như vậy, con người khó có thể sinh sống. Xem ra chỉ những hằng tinh ổn định giống Mặt Trời mới có khả năng tạo điều kiện thích hợp cho sự sống trên hành tinh của nó. Các nhà thiên văn gọi loại hằng tinh ấy là hằng tinh loại Mặt Trời.

Dù điều kiện rất hà khắc và bị hạn chế bởi nhiều yếu tố, trong hệ Ngân hà vẫn có hàng triệu hành tinh có điều kiện có thể phù hợp với sự sống của con người; trong số đó có thể tồn tại những thế giới văn minh.

Năm 1960, ở nước ngoài từng có một kế hoạch nghiên cứu gọi là dự án OZMA. Các nhà nghiên cứu dùng kính viễn vọng vô tuyến đường kính 26 m hướng về hai ngôi sao thuộc loại hằng tinh Mặt Trời, là những “người láng giềng” của chúng ta: một ngôi là “Chòm Ba giang ε”, cách ta khoảng 10,8 năm ánh sáng; ngôi kia là “Chòm Cá Kình τ”, cách ta 11,8 năm ánh sáng. Các nhà thiên văn đã giám sát trong 400 giờ, mong nhận được tín hiệu từ các ngôi sao đó gửi tới Trái Đất để tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh. Nhưng trong hơn 30 năm sau đó, nhiều công trình tương tự vẫn chưa thu được kết quả rõ ràng.