Vì sao lỗ rò dễ gây vỡ đê?

Năm 1998, vùng Trường Giang, Nộn Giang và sông Tùng Hoa của Trung Quốc gặp một trận lụt lớn hiếm thấy. Khi ấy, các lỗ rò trên thân đê trở nên đặc biệt nghiêm trọng, có lúc dẫn đến vỡ đê và gây tổn thất rất lớn về người và của. Vào 8 giờ tối ngày 1 tháng 8, tại đê Phái Châu Loan, huyện Gia Ngư, tỉnh Hồ Bắc, ở bờ nam sông Trường Giang, một lỗ rò mạnh xuất hiện cách chân đê 40 m. Dù lực lượng canh đê đã cố gắng cứu hộ, chỉ 30 phút sau đê vẫn bị vỡ. Sự cố này khiến 83 km2 bị ngập nước và hơn năm vạn người mất nhà ở. Đến 1 giờ chiều ngày 7 tháng 8, bờ đê sông Trường Giang tại thành phố Cửu Giang lại bị vỡ, gây nên một trận lụt lớn.

Lỗ rò là hiện tượng nước thấm và trào ra ở phía dưới chân đê khi mực nước phía trên dâng cao. Lỗ rò nhỏ có thể chỉ như tổ kiến, lỗ lớn hơn có thể rộng đến mấy chục cm; có nơi chỉ xuất hiện một vài lỗ, có nơi lại dày đặc nhiều lỗ liền nhau, thậm chí nổi lên thành những đụn đất. Khi lỗ rò phát triển, đất bị cuốn trôi rất nhanh. Nếu không kịp thời cứu hộ, nó sẽ nhanh chóng khoét rộng chân đê, dẫn đến vỡ đê và gây tai họa.

Những nơi phát sinh lỗ rò thường là phần nền đê có lớp đất dễ thấm nước phủ bên trên, phía dưới lại là lớp cát mịn hoặc cát thô. Khi mực nước dâng lên, tốc độ nước thấm cũng tăng theo. Nếu dòng thấm vượt quá sức chịu đựng của móng chân đê, lỗ rò sẽ hình thành. Cũng có trường hợp chân đê bị đào phá, làm hỏng lớp đất bề mặt; dưới tác dụng của áp suất mạnh và quá trình thẩm thấu, đất bị đẩy trôi, khiến nước ùn lên.

Một khi phát hiện lỗ rò, cần lập tức tìm cách bịt lại để hạn chế tốc độ đất bị cuốn trôi. Việc đắp bằng loại đất khô, có tính dẻo sẽ mang lại hiệu quả tốt hơn.