Vì sao miền Nam Trung Quốc lại có nhiều đất đỏ?
Đất đỏ phân bố ở phía nam sông Trường Giang Trung Quốc, đặc biệt tại các tỉnh khu vực nam bộ như Hồ Bắc, miền nam tỉnh An Huy, tỉnh Phúc Kiến, miền trung tỉnh Chiết Giang, Giang Tây và Hồ Nam. Đứng trong các thung lũng này nhìn xuống, ta sẽ thấy những gò đồi đất đỏ nối tiếp nhau. Dù thỉnh thoảng nơi đây cũng được điểm xuyết bằng hàng cây xanh và hoa cỏ, chúng vẫn khó sánh với các cánh đồng phì nhiêu của vùng đồng bằng; có thể dễ dàng nhận ra sự cằn cỗi của những vùng đất ấy.
Việc đất đỏ chủ yếu phân bố ở phía nam không phải là không có lý do. Nham thạch sau một thời gian dài bị phong hóa sẽ dần vỡ vụn và trở thành lớp vỏ phong hóa; dưới tác động và sự phát triển của vi sinh vật, lớp vỏ ấy trở thành đất. Lớp vỏ phong hóa phân bố trong các thung lũng của những nhánh sông lớn như Trường Giang, Tương Giang, Nguyên Giang, Cán Giang, sông Tiền Đường v.v.. Phần lớn chúng được hình thành vào thế kỷ thứ 3 kỷ phấn trắng, cách đây 80~140 triệu năm, với đất sét, đất bùn và sa thạch đỏ là thành phần chủ yếu tạo nên “Hệ thống đá đỏ”. Hệ thống này còn tương đương với bộ phận “Hệ thống núi đá Hỏa Sơn” đá đỏ có tính axit, được hình thành từ kỉ Jura tới kỉ phấn trắng cách đây khoảng 140~195 triệu năm, và chứa hàm lượng khoáng sản sắt cao. Do miền Nam thuộc đới khí hậu á nhiệt đới, khí hậu nơi đây có đặc điểm nhiệt độ cao và mưa nhiều. Các nguyên tố linh hoạt trong lớp vỏ phong hóa như kali, magie, canxi, natri… rất dễ bị nước mưa hòa tan rồi cuốn trôi, chỉ còn lại những nguyên tố khó hòa tan như sắt và nhôm. Chúng theo dòng nước thẩm thấu, kết tủa trong đất sét. Sau khi bị oxy hóa, đất sét được phủ bởi màu nâu của oxit nhôm và màu đỏ của oxit sắt. Vì hàm lượng oxit sắt trong đất sét lớn hơn oxit nhôm, đất sét có nhiều sắc đỏ hơn; tuy vậy, do vẫn chịu ảnh hưởng nhất định của oxit nhôm, trong màu đỏ vẫn pha màu xám, trở thành màu đỏ gạch. Vì thế, đất sét còn được gọi là đất đỏ.
Đất đỏ là loại đất có tính axit, cằn cỗi và bạc màu, thông thường không thích hợp để trồng cây nông nghiệp. Muốn biến đất đỏ thành đất canh tác, cần cải tạo đất, tăng các nguyên tố có tính kiềm và vật chất hữu cơ trong đất. Ngoài ra còn có một phương pháp khác mang tính chọn lựa và kinh tế hơn, đó là trồng những loại cây có thể sinh trưởng, phát triển trong môi trường đất axit, chẳng hạn như cây chè. Đây cũng là một cách giúp bà con sống tại các khu vực đất đỏ có thể thoát nghèo và xây dựng kinh tế.
