Vì sao một tên lửa có thể phóng nhiều vệ tinh?

Phương thức truyền thống là một tên lửa phóng một vệ tinh. Còn dùng một tên lửa để đồng thời đưa nhiều vệ tinh vào quỹ đạo là kỹ thuật phóng tên lửa hàng không vũ trụ tiên tiến. Mỗi lần chuẩn bị phóng tên lửa thường tốn hàng triệu đô la, kéo dài nhiều năm, khối lượng công việc lớn và liên quan đến rất nhiều lĩnh vực. Hơn nữa, mỗi lần phóng đều có rủi ro nhất định. Vì vậy, dùng một tên lửa mang nhiều vệ tinh giúp giảm chi phí, nâng cao hiệu quả và cũng thể hiện trình độ kỹ thuật vũ trụ của một quốc gia.

Kỹ thuật một tên lửa mang nhiều vệ tinh thường có hai phương thức. Một là phóng nhiều vệ tinh cùng lúc, đưa chúng vào các quỹ đạo tương tự nhau, giữ khoảng cách nhất định giữa các vệ tinh. Hai là dùng động cơ tầng cuối của tên lửa khởi động nhiều lần, lần lượt tách từng vệ tinh để chúng đi vào những quỹ đạo riêng. Rõ ràng, phương thức thứ hai đòi hỏi kỹ thuật cao hơn nhiều.

Để thực hiện một tên lửa phóng nhiều vệ tinh, cần giải quyết nhiều kỹ thuật then chốt. Trước hết phải nâng cao năng lực vận tải của tên lửa để đưa được nhiều vệ tinh có khối lượng đủ lớn vào quỹ đạo. Thứ hai, phải nắm vững kỹ thuật “tách vệ tinh - tên lửa” ổn định và tin cậy, bảo đảm không xảy ra sai sót. Trong giai đoạn bay cuối cùng, các vệ tinh phải lần lượt tách khỏi khoang theo thiết kế, không va chạm và không gây ô nhiễm lẫn nhau. Cũng cần chọn đường bay tối ưu và xác định thời điểm tách phù hợp để các vệ tinh đi vào đúng quỹ đạo. Ngoài ra, khi tên lửa mang nhiều vệ tinh, độ cứng và trọng tâm kết cấu không được thay đổi quá mức để bảo đảm tên lửa bay ổn định. Các thiết bị điện tử trên tên lửa và vệ tinh cũng có thể phát sinh nhiễu vô tuyến, nên phải được xử lý kỹ.

Mỹ là nước thực hiện kỹ thuật một tên lửa mang nhiều vệ tinh sớm nhất. Năm 1960, Mỹ phóng thành công một tên lửa mang hai vệ tinh. Liên Xô trước đây cũng nhiều lần phóng một tên lửa mang tám vệ tinh. Trung Quốc bắt đầu từ ngày 20 tháng 9 năm 1981 dùng tên lửa “Gió bão số 1” mang ba vệ tinh thí nghiệm khoa học, trở thành nước thứ tư trên thế giới nắm vững kỹ thuật này. Từ năm 1981 về sau, Trung Quốc đã thực hiện 12 lần phóng một tên lửa mang nhiều vệ tinh, lần lượt đưa ba hoặc hai vệ tinh vào quỹ đạo dự định, trong đó có cả vệ tinh của nước ngoài. Điều đó cho thấy kỹ thuật một tên lửa mang nhiều vệ tinh của Trung Quốc đã đạt trình độ khá cao.