Vì sao mùa xuân cần ấm, mùa thu cần lạnh?

“Mùa xuân cần ấm, mùa thu cần lạnh” là câu nói dân gian rất quen thuộc. Ý của câu này là khi mùa xuân vừa chuyển ấm, không nên mặc quá mỏng mà vẫn cần giữ ấm một chút. Sang mùa thu, khi khí hậu bắt đầu lạnh, cũng không nên vội mặc quần áo quá dày mà nên để cơ thể chịu lạnh vừa phải. “Xuân ấm, thu lạnh, bách bệnh đều dễ tránh” là kinh nghiệm được dân gian đúc kết qua quá trình sống lâu dài với thiên nhiên, và nó có cơ sở khoa học nhất định.

Như ta đã biết, thân nhiệt của con người luôn được giữ quanh mức 37 độ C. Nếu thân nhiệt quá cao hoặc quá thấp, các chức năng sinh lý của cơ thể đều dễ bị ảnh hưởng.

Để giữ nhiệt độ bình thường ấy, cơ thể dựa vào hai cơ chế chính. Một là sự điều tiết bên trong, như mạch máu dưới da giãn nở hay co lại, mồ hôi tiết ra nhiều hay ít. Hai là việc mặc quần áo phù hợp: trời nóng thì mặc ít để cơ thể dễ tản nhiệt, trời lạnh thì mặc nhiều hơn để tránh mất nhiệt quá mức.

Từ mùa đông sang mùa xuân là giai đoạn chuyển tiếp từ lạnh sang ấm. Khi ấy thời tiết tuy ấm dần nhưng khí hậu còn biến đổi thất thường, lúc nóng lúc lạnh; có khi nắng lên thì ấm, gió nổi lên lại lạnh. Cơ thể sau mùa đông đã quen mặc nhiều, nếu sang xuân đột ngột mặc quá ít sẽ khó thích nghi và dễ cảm lạnh. Vì vậy, đầu xuân nên giữ ấm một chút rồi giảm quần áo dần dần.

Từ mùa hè sang mùa thu là giai đoạn chuyển tiếp từ nóng sang lạnh. Thời tiết bắt đầu mát nhưng vẫn còn quá trình thích nghi. Nếu vừa vào thu đã mặc nhiều áo ấm, thậm chí mặc áo bông quá sớm, cơ thể sẽ không được rèn luyện với cái lạnh, làm khả năng chống rét giảm đi. Đến giữa mùa đông, khi thời tiết thực sự rét, mũi và khí quản bị không khí lạnh kích thích, mạch máu tại đó dễ co lại, lưu lượng máu giảm, sức đề kháng yếu đi. Khi ấy các mầm bệnh vốn có trong mũi và khí quản có thể nhân cơ hội hoạt động, gây ho, cảm mạo, hắt hơi, chảy mũi hoặc sốt. Vì vậy, mùa thu nên để cơ thể “lạnh” vừa phải và tăng quần áo từ từ.

Câu “xuân cần ấm, thu cần lạnh” tuy có cơ sở khoa học nhưng vẫn phải tùy tình hình thực tế. Nếu đầu xuân trời đã nóng mà vẫn mặc áo bông, hoặc đầu thu trời đã lạnh mà vẫn mặc quá mỏng thì đều dễ sinh bệnh. Tóm lại, cần căn cứ vào sự biến đổi khí hậu và tình trạng sức khỏe của bản thân để ăn mặc cho phù hợp.