Nhà du hành vũ trụ được huấn luyện như thế nào?
Sau khi được tuyển chọn, nhà du hành bắt đầu bước vào quá trình huấn luyện. Việc huấn luyện thường gồm ba phần: học lý luận vũ trụ và kiến thức cơ sở; rèn luyện các kỹ năng đặc biệt; tập luyện thể dục để tăng cường thể chất.
Hành trình bay của nhà du hành bắt đầu từ mặt đất, đi qua tầng khí quyển, vào vũ trụ rồi cuối cùng trở về Trái Đất an toàn. Vì vậy, họ phải nắm vững các kiến thức cơ bản liên quan như động lực học bay, động lực học không khí, vật lý địa cầu, khí tượng học, thiên văn học, du hành vũ trụ... Nhà du hành nhờ tên lửa và thiết bị chở người để bay vào không gian, nên họ còn phải hiểu nguyên lý thiết kế, kết cấu, điều khiển quỹ đạo, thông tin liên lạc, tính năng của khoang bay và các thiết bị máy móc, đồng thời biết những kỹ năng sửa chữa đơn giản đối với tên lửa và thiết bị vũ trụ. Họ cũng phải nắm rõ nhiệm vụ cụ thể của từng chuyến bay.
Huấn luyện kỹ năng vũ trụ đặc biệt chủ yếu là mô phỏng môi trường thực và quá trình bay, giúp nhà du hành thao tác thuần thục và ứng phó với các tình huống bất ngờ có thể xảy ra. Nội dung này gồm nhiều mặt: 1) Huấn luyện bay máy bay phản lực để nâng cao khả năng chịu tiếng ồn, chấn động và siêu trọng, tăng cường độ ổn định của cơ quan tiền đình, đồng thời luyện khả năng sinh hoạt và làm việc trong điều kiện mất trọng lượng. 2) Rèn luyện sức chịu siêu trọng trên máy ly tâm cỡ lớn, mức siêu trọng đạt từ 10 g trở lên, trong đó g là gia tốc trọng trường trên mặt đất, khoảng 9,8 m/s2. 3) Luyện tập mô phỏng mất trọng lượng dưới nước, vì môi trường nước có thể tạo hiệu quả gần giống cuộc sống trong trạng thái mất trọng lượng. 4) Huấn luyện lái mô hình bay, giúp nhà du hành quen với kỹ thuật thao tác thiết bị bay. 5) Huấn luyện các tình huống cấp cứu như sống cô đơn lâu dài trong vũ trụ yên lặng, xử lý khi thiết bị vũ trụ gặp sự cố, cách thoát hiểm an toàn và cấp cứu khi rơi xuống biển.
Ngoài ra, công việc của nhà du hành vô cùng gian khổ và tiêu hao nhiều thể lực. Vì vậy, họ phải thường xuyên luyện tập thể dục để nâng cao sức khỏe.
