Tại sao rồng có cánh thân hình to lớn như vậy lại có thể bay lượn trên không trung?
Khi khủng long còn thống trị Trái Đất, một nhóm bò sát gọi là rồng có cánh đã làm chủ một phần bầu trời rộng lớn. Trong tưởng tượng của nhiều người, khủng long có thân hình đồ sộ, ngay cả di chuyển trên mặt đất cũng không dễ dàng, vậy tại sao rồng có cánh lại có thể bay lượn nhẹ nhàng như chim?
Các nhà cổ sinh vật học cho rằng nguyên nhân quan trọng nhất giúp rồng có cánh bay được chính là đôi cánh của chúng. Cánh rồng có cánh được tạo bởi màng da, gọi là màng bay. Màng này được chống đỡ bởi xương cánh tay, đốt ngón tay thứ tư vừa dài vừa lớn và xương cánh. Phần trước của cánh nhọn và nhỏ hơn, xét theo cấu tạo bay thì hình dáng ấy rất thuận lợi cho việc lượn trong không khí.
Ngoài ra, cấu tạo xương ngực và khớp vai của rồng có cánh rất phù hợp cho cơ bám vào, giúp các cơ khỏe có thể nâng đỡ cơ thể khi bay. Theo tính toán, rồng có cánh cỡ lớn có thể lượn chậm giống chim quân hạm; loại cỡ trung bình tương tự chim hải âu; còn loại nhỏ thì linh hoạt gần như các loài chim nhỏ. Vì vậy, rồng có cánh không chỉ khác nhau về kích thước và hình dáng mà còn có những kiểu bay riêng.
Giải phẫu học cũng cho thấy bộ xương chống đỡ cánh của rồng có cánh có cấu tạo rỗng bên trong. Kiểu xương này vừa đủ chắc, vừa giúp giảm trọng lượng cơ thể. Một số loài rồng có cánh còn có lớp lông phủ toàn thân, có tác dụng cách nhiệt. Vì thế, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng rồng có cánh có thể là nhóm động vật có thân nhiệt tương đối ổn định.
Năm 1984, các nhà khoa học ở Mĩ và Anh đã lần lượt mô phỏng, chế tạo một mẫu rồng có cánh và cho bay thử thành công. Thí nghiệm này chứng minh rằng dù thân hình to lớn, rồng có cánh vẫn có thể bay lượn tự do trên không.
Dựa vào hóa thạch khai quật được, các nhà khoa học phát hiện rồng có cánh cổ xưa nhất là nhóm rồng có răng hình chấn song, sống vào cuối kỉ Tam điệp của đại Trung sinh, khoảng 200 triệu năm trước, chúng có đuôi dài. Đến giữa kỉ Jura, một nhóm rồng có cánh mới không đuôi xuất hiện, đó là dực thủ long. Hai nhóm này cùng tồn tại đến cuối kỉ Jura, rồi rồng có răng hình chấn song dần tuyệt chủng.
Kỉ Krêta sau đó trở thành thời đại của dực thủ long. Tuy nhiên, nhóm này cũng không tồn tại mãi; đến cuối kỉ Krêta, khoảng 65 triệu năm trước, toàn bộ rồng có cánh biến mất, nhường bầu trời rộng lớn lại cho côn trùng và về sau là các loài chim.
