Vì sao sâm Ngọc Linh lại quý như thế?
Không chỉ được mệnh danh là “Dược liệu Quốc bảo”, sâm Ngọc Linh Việt Nam còn được xếp vào nhóm những loài sâm quý nhất thế giới nhờ sở hữu các hoạt chất quý mà không phải loại sâm nào cũng có.
Trên thế giới, chúng ta biết đến nhiều loại sâm như sâm Triều Tiên, sâm Hàn Quốc, sâm Mỹ... Trước đây, để mua được những loại sâm này khá khó khăn và tốn kém. Thế nhưng ngày nay, khi khoa học ngày càng phát triển, sâm Triều Tiên đã được nhân giống và trồng đại trà ở nhiều nơi tại Hàn Quốc, thậm chí còn được trồng ở Nhật Bản hay Bắc Mỹ. Chính bởi vậy, nhân sâm Triều Tiên trở thành một loại dược liệu phổ biến, không còn quý hiếm như trước.
Nhắc đến sâm Ngọc Linh, người ta sẽ nghĩ ngay đến Tu Mơ Rông, một huyện miền núi, vùng cao, nằm ở phía Bắc tỉnh Kon Tum. Nơi đây nằm trên độ cao hơn 2.000 mét so với mực nước biển và được biết đến là “thủ phủ” của nhiều dược liệu quý như Hồng đẳng sâm, Đương quy, Sơn tra, Ngũ vị tử. Đặc biệt, đây chính là quê hương của loài sâm quý: sâm Ngọc Linh.
Sau gần 20 năm sưu tầm và nhân giống sâm Ngọc Linh, ông Huỳnh Văn Liêm, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Kon Tum, cho biết tỉnh hiện có khoảng 1.240 ha. Số lượng này tập trung chủ yếu ở huyện Tu Mơ Rông với hơn 1.190 ha, còn lại ở huyện Đăk Glei. Năm 2022, tỉnh đặt mục tiêu trồng mới 500 ha sâm Ngọc Linh, trong đó huyện Tu Mơ Rông được giao trồng 490 ha, phần còn lại tại huyện Đăk Glei. Kon Tum cũng kỳ vọng đến năm 2025 sẽ phát triển khoảng 4.500 ha sâm Ngọc Linh và hơn 10.000 ha cây dược liệu khác. Đến năm 2030, con số này tăng lên trên 10.000 ha sâm Ngọc Linh, với tham vọng trở thành thủ phủ dược liệu lớn nhất Việt Nam.
Để trồng được loài sâm này, cần đảm bảo các yếu tố như độ cao, nhiệt độ và độ ẩm phù hợp thì cây mới có thể sống, sinh trưởng và có đầy đủ dược tính như sâm Ngọc Linh tự nhiên.
Đánh giá chất lượng của sâm Ngọc Linh, người ta dựa vào hàm lượng Saponin, đặc biệt là những Saponin có lợi cho sức khỏe. Đây là một thành phần hóa học tự nhiên thường gặp ở các loài thảo mộc và được xem là rất tốt cho sức khỏe con người.
Saponin được coi là thành phần dược liệu quan trọng nhất của sâm. Trong sâm, hàm lượng Saponin càng nhiều thì chất lượng sâm càng cao. Các loại sâm như sâm Triều Tiên, sâm Hàn Quốc, sâm Mỹ có 26 Saponin với cấu trúc hóa học thông thường.
Trong khi đó, sâm Ngọc Linh của Việt Nam có đến 56 Saponin, nhiều hơn gấp đôi các loại sâm kia. Đặc biệt, có hơn 20 loại Saponin chỉ sâm Ngọc Linh có, còn các loài sâm khác không có.
Chính bởi vậy, sâm Ngọc Linh được coi là một trong những loại sâm quý nhất thế giới.
Một lý do nữa khiến sâm Ngọc Linh trở thành loài sâm quý là chỉ sâm Ngọc Linh của Việt Nam mới có hợp chất Saponin dammaran kiểu Ocotillol với Majonoside-R2 (MR2). Hợp chất này chiếm hơn 50% hàm lượng Saponin trong sâm Ngọc Linh.
Có nhiều người thắc mắc MR2 là gì mà lại khiến sâm Ngọc Linh Việt Nam trở thành loài sâm quý nhất thế giới. Chính hoạt chất này được cho là giúp sâm Ngọc Linh có khả năng hỗ trợ trị liệu nhiều bệnh lý quan trọng so với các loài sâm khác như ung thư, chống khối u, trầm cảm... Ngoài ra, sâm Ngọc Linh còn chứa tới 19 Saponin dammaran, trong đó có 8 Saponin có cấu trúc mới. Bên cạnh hàm lượng Saponin dồi dào, sâm Ngọc Linh còn chứa 17 loại acid amin, 20 chất khoáng vi lượng và hàm lượng tinh dầu 0,1%.
Chính những hoạt chất quan trọng này đã nâng tầm giá trị của sâm Ngọc Linh Việt Nam và giúp nó trở thành một trong những loài sâm quý nhất thế giới.
