Vì sao có lúc chúng ta chỉ cần số có giá trị gần đúng?
Nếu có người hỏi bạn: “Năm nay bạn bao nhiêu tuổi?”, bạn trả lời: “Tôi 15 tuổi”. Câu trả lời này hoàn toàn đúng trong giao tiếp thông thường, nhưng con số 15 chỉ là con số gần đúng, không phải số chính xác tuyệt đối. Giả sử bạn có một người bạn cũng ở độ tuổi 15, và nếu muốn biết chính xác ai lớn tuổi hơn, bạn phải biết bạn mình sinh vào tháng nào. Muốn nói chính xác hơn một chút, bạn phải nói 15 tuổi mấy tháng.
Còn muốn chính xác hơn nữa, phải nói cả ngày sinh, tức là 15 tuổi mấy tháng mấy ngày, mới biết ai lớn tuổi hơn. Nếu là hai chị em sinh đôi, muốn biết ai lớn hơn lại phải biết chênh nhau mấy giờ hoặc mấy phút. Thực tế, khi nói về tuổi, rất hiếm khi ai cần biết chính xác đến năm, tháng, ngày, giờ.
Mọi người đều biết một giờ chia thành 60 phút, mỗi phút chia thành 60 giây, một giây lại có thể chia thành 1/10, 1/100, 1/1000... giây và còn có thể tiếp tục chia nhỏ hơn nữa.
Dĩ nhiên, khi nói tuổi thì không nhất thiết cần chính xác đến như vậy; thông thường chỉ cần nói gần đúng theo năm là đủ.
Nhưng trong công tác khoa học, có nhiều vấn đề đòi hỏi thời gian rất chính xác. Khi nghe đài, chúng ta thường nghe tín hiệu báo giờ “tút, tút, tút... tút” từng giây rất chuẩn, sai số không đến mấy phần nghìn giây. Các nhân viên hàng hải dựa vào tín hiệu báo giờ này để xác định vị trí tàu thuyền. Trong vật lý nguyên tử lại có loại “siêu hạt” có thời gian sống chỉ tính bằng 10-20 giây; đương nhiên, khi nói đến tuổi của “siêu hạt” phải tính đến từng 10-20 giây. Trong đời sống thường ngày, khi nói đến giờ khắc, có lúc chỉ cần gần đúng, có lúc cần chính xác, có lúc chỉ là ước lượng. Cần độ chính xác đến mức nào là do yêu cầu thực tế quyết định. Khi nói đến tuổi của con người, không cần chính xác đến từng giây; nhưng khi nói đến “siêu hạt”, người ta lại phải tính đến 10-20 giây.
Vì vậy, với các vấn đề khác nhau, việc chọn độ chính xác của số đo cũng khác nhau. Các bạn thử nghĩ xem: khi đo độ dài của vải và độ dài của đường cái quan, rõ ràng yêu cầu về độ chính xác cũng không giống nhau.
