Bọ ngựa cái có thể ăn bọ ngựa đực không?

Bọ ngựa được xem như tiểu bá vương trong thế giới côn trùng. Thân hình thon dài, dáng vẻ đẹp, nhưng tính cách rất hung dữ. Đặc biệt, đôi chân trước giống hai lưỡi “đao lớn” khiến nó trở thành kẻ thù đáng sợ của nhiều côn trùng gây hại.

Trong nhiều sách, khi nói về sự hung dữ của bọ ngựa, người ta thường kể rằng sau khi giao phối, bọ ngựa cái lập tức quay lại cắn cổ “chồng”, rồi ăn dần bọ ngựa đực đến khi chỉ còn lại hai mảnh cánh. Một số sách còn giải thích rằng đây là bản năng tự nhiên, rằng bọ ngựa đực tình nguyện hi sinh làm thức ăn cho “vợ” để “vợ” có đủ dinh dưỡng nuôi con.

Số phận bọ ngựa đực có thật bi thảm như vậy không? Năm 1984, nhà khoa học Đức Lask và nhà khoa học Mỹ William Moris Davis đã nghiên cứu lâu dài về tập tính của bọ ngựa. Họ dùng máy quay phim ghi lại toàn bộ quá trình giao phối của 19 đôi bọ ngựa. Kết quả cho thấy không có con bọ ngựa đực nào bị bọ ngựa cái ăn sau khi giao phối. Trái lại, trong quá trình giao phối, bọ ngựa biểu hiện khá kéo dài và phức tạp.

Vậy vì sao lại có quan niệm bọ ngựa cái ăn bọ ngựa đực? Nguyên nhân là vào thế kỷ XIX, nhà côn trùng học nổi tiếng Jean Henri Fabre (1823–1915), trong tác phẩm Nhật ký côn trùng, đã miêu tả sinh động cảnh bọ ngựa cái sau khi giao phối quay đầu ăn con đực trên lưng. Từ đó, hầu như các sách nhắc đến bọ ngựa đều lặp lại cách nói này.

Tình huống Fabre miêu tả quả thật có tồn tại trong tự nhiên, nhưng không phải lúc nào cũng xảy ra. Khi sau giao phối mà thiếu thức ăn, bọ ngựa cái có thể ăn con đực đã hoàn thành nhiệm vụ để bổ sung dinh dưỡng. Điều này tương tự việc một số côn trùng ăn lớp da vừa lột, hoặc một số động vật có vú cái ăn nhau thai sau khi sinh.