Con dế có kêu bằng miệng không?

Buổi tối mùa thu, trong lùm cỏ hoặc dưới góc tường thường vang lên tiếng “tuýt! tuýt!”. Đó là tiếng kêu của dế, loài côn trùng được nhiều bạn nhỏ yêu thích. Điều thú vị là âm thanh trong trẻo ấy không phát ra từ miệng dế, mà được tạo nên nhờ sự cọ xát giữa đôi cánh.

Dế trưởng thành thường có hai đôi cánh. Cánh trước khá cứng, vừa có tác dụng phát âm vừa bảo vệ cơ thể; cánh sau mềm hơn, dùng để bay lượn. Trên cánh trước của dế đực thường có các gân cánh đan xen ngang dọc hoặc song song, giữa các gân cánh hình thành vùng “cửa sổ cánh” trong suốt. Một đường gân của hai cánh trước rất to và trở thành cơ quan phát âm của dế: phía dưới gân ngang của cánh phải trước mọc một loạt răng cưa nhỏ, gọi là răng phát âm.

Khi dế đực kêu, răng phát âm ở cánh phải trước liên tục cọ vào gân ngang của cánh trái trước để phát ra âm thanh, giống như chiếc vĩ của đàn viôlông không ngừng kéo trên dây đàn. Âm thanh ấy được cộng hưởng nhờ phần cửa sổ cánh trong suốt. Một con dế chỉ dài hơn chục milimét nhưng có thể phát ra tiếng kêu rất vang. Khi dế sống trong hang, khe gạch hoặc kẽ đá, nơi ở còn có tác dụng phóng đại âm thanh, khiến tiếng kêu càng vang xa hơn.