Tại sao cá chép lại biết nhảy nước?

Cá chép và nhiều loài cá khác đều rất thích nhảy khỏi mặt nước. Ở nhiều địa phương, ngư dân còn lợi dụng thói quen này để bắt cá.

Khả năng nhảy của các loài cá không giống nhau. Có loài nhảy rất cao, chẳng hạn một loài “cá nhảy” ở vùng biển Cu Ba có thể bật lên cách mặt nước 4–5 m, được xem là “quán quân nhảy cao” trong giới cá. Không ít loài cá khác cũng có thể nhảy lên khỏi mặt nước 1–2 m. Cá chép nuôi phổ biến hiện nay cũng là loài rất thích nhảy, đôi khi có thể bật cao hơn 1 m.

Vậy vì sao cá lại biết nhảy nước? Theo phân tích của các nhà khoa học, nguyên nhân thường có vài loại. Một số trường hợp do môi trường xung quanh thay đổi, chẳng hạn để tránh kẻ địch bất ngờ tấn công, vượt qua chướng ngại phía trước, nhanh chóng bắt mồi hoặc do bị đe dọa đột ngột. Trước kia, ngư dân từng có một cách bắt cá gọi là “nhảy trắng”: họ bôi màu trắng dưới đáy thuyền và thắp đèn trên thuyền. Ánh đèn chiếu xuống mặt nước, đáy thuyền màu trắng lại phản xạ ánh sáng như gương, làm cá dưới nước hoảng sợ và nhảy vào thuyền.

Một nguyên nhân khác là sự thay đổi sinh lí. Nhiều loài cá khi sắp đến kì sinh sản sẽ sản sinh một số chất kích thích thần kinh, khiến cơ thể ở trạng thái hưng phấn, vì vậy chúng rất thích nhảy.

Ngoài ra, có những loài cá vốn có tập tính hoạt bát và thích nhảy. Ví dụ, cá chép thường thích nhảy vào lúc hoàng hôn, có người cho rằng đó giống như một động tác “chơi đùa”.

Còn việc cá sau khi bị vớt khỏi nước nhảy loạn lên là vì khi còn bơi dưới nước, cơ thịt toàn thân chúng thường co duỗi, lắc đầu quẫy đuôi để tiến về phía trước. Khi vừa rời khỏi nước, chúng vẫn tiếp tục làm những động tác giống như đang bơi, nhưng vì không còn sức cản của nước nên động tác lắc đầu quẫy đuôi trở nên rất nhanh. Khi động tác ấy gặp vật cứng như ván thuyền, mặt đất hoặc va vào những con cá khác, hiện tượng nhảy loạn sẽ xuất hiện.