Tại sao đặc trưng của một số loài cá xuất hiện trong phôi thai của cơ thể con người?

Con người là sản phẩm của quá trình phát triển lâu dài trong giới động vật. Theo nghĩa rộng, từ khi sự sống nguyên thủy xuất hiện cách đây khoảng 3,5–3,8 tỉ năm, quá trình dẫn đến sự xuất hiện của con người đã bắt đầu được thai nghén. Còn theo nghĩa hẹp, con người thuộc nhóm động vật có xương sống, mà động vật có xương sống bậc thấp nhất là cá. Vì vậy không chỉ có cách nói “từ cá đến người”, mà nhiều nhà khoa học còn cho rằng cá là tổ tiên rất sớm của loài người.

Như mọi người đều biết, con người tiến hóa từ vượn người, vượn người tiến hóa từ vượn cổ, vượn cổ là động vật có vú, còn động vật có vú lại từng bước tiến hóa qua các giai đoạn từ cá, động vật lưỡng cư đến động vật bò sát. Đây chính là con đường dài mà loài người đã trải qua trong quá trình hình thành. Từ cá đến người, sự sống đã trải qua những biến đổi lớn như sự xuất hiện của miệng, tứ chi, noãn nhau thai, thân nhiệt ổn định và sinh sản bằng bào thai. Chính nhờ nhiều lần biến đổi về chất như vậy, cuối cùng con người mới xuất hiện.

Trong tiến trình lịch sử từ cá đến người, dấu vết không chỉ được lưu lại trong các tầng hóa thạch mà còn in rõ trong những giai đoạn phát triển phôi thai của con người. Sau khi thụ thai khoảng một tháng, tứ chi của phôi người rất giống vây cá; hai bên cổ xuất hiện “rãnh mang”, khá giống khe mang ở cá và động vật lưỡng cư lúc còn nhỏ. Phôi thai người giai đoạn đầu cũng có đuôi, đặc biệt đến tháng thứ hai thì đuôi phát triển rõ nhất; sang tháng thứ ba, đuôi mới bắt đầu thoái hóa. Tất cả những điều này, cộng với hóa thạch của các loài động vật có xương sống, đã chứng minh đầy đủ rằng cá và con người có quan hệ tiến hóa rất mật thiết.