Tại sao lá của thực vật cũng có thể hấp thụ được phân bón?

Thực vật không chỉ dùng rễ để hấp thụ phân bón, mà ngay cả lá cũng có thể hấp thụ phân bón.

Có người từng làm thí nghiệm như sau: hòa phân bón có nguyên tố phóng xạ vào nước, sau đó dùng bút lông bôi lên lá thực vật. Sau vài ngày, điều khiến người ta ngạc nhiên là trong bộ rễ của cây cũng phát hiện được nguyên tố phóng xạ.

Thực ra, hiện tượng lá cây hấp thụ phân bón đã được các nhà khoa học chú ý từ hơn 100 năm trước. Chỉ đến thời cận đại, sau khi có kỹ thuật đồng vị phóng xạ, con người mới hiểu rõ hơn về quá trình này.

Hóa ra, cách lá hấp thụ phân bón khác với rễ và có bản lĩnh riêng. Trên bề mặt lá có hai cấu trúc đặc biệt: một là lỗ khí, hai là tầng chất sừng. Lượng phân bón phun trên mặt lá chính là thông qua “cánh cửa” lỗ khí đi vào bên trong, sau đó được vận chuyển giữa các tế bào.

Nhờ công dụng độc đáo này của lá, hơn 10 năm gần đây, phương pháp bón phân qua lá đã được ứng dụng rộng rãi trên cây trồng và được gọi là “bón thúc ngoài rễ”.

Ưu điểm của phương pháp này rất nhiều. Ví dụ, khi cây thiếu một nguyên tố nào đó mà sinh bệnh, có thể dùng đúng chất đó để chữa. Như bệnh lá nhỏ ở cây ăn quả do thiếu kẽm, chỉ cần phun một ít kẽm là có thể cải thiện nhanh. Có loại đất mang tính kiềm, dễ cố định một số nguyên tố khiến thực vật khó hấp thụ; phương pháp bón thúc ngoài rễ có thể bù đắp khiếm khuyết ấy ở mức độ nhất định. Ngoài ra, phương pháp này tiết kiệm phân bón, có lúc nồng độ chỉ cần 1% – 3%, thậm chí chỉ 0,1%.

Tại sao dùng lượng phân ít như vậy lại có hiệu quả rõ rệt? Đó là vì một số nguyên tố thiết yếu như kẽm, bo, mangan, magiê, sắt... bản thân thực vật chỉ cần một lượng không nhiều, cung cấp ít cũng đủ đáp ứng nhu cầu. Bón thúc ngoài rễ không chỉ có thể cung cấp các nguyên tố này, điều quan trọng hơn là sau khi bón còn giúp lá tăng khả năng tạo chất dinh dưỡng, tăng sự tích lũy chất trong cơ thể. Tuy nhiên, dù có nhiều ưu điểm, bón thúc ngoài rễ rốt cuộc vẫn không thể thay thế hoàn toàn phương pháp bón phân qua rễ, vì lượng phân do lá hấp thụ vẫn ít hơn nhiều so với rễ. Nó chỉ nên được xem là phương pháp bón phân bổ trợ. Đồng thời, khi áp dụng phương pháp này, việc chọn loại muối, nồng độ, thời gian và cách phun đều rất quan trọng. Nếu sử dụng không đúng, không những hiệu quả kém mà đôi khi còn gây hại. Điều này cần đặc biệt chú ý.