Tại sao phân bón quá đậm sẽ làm cháy mạ?

Tục ngữ có câu “lúa tốt vì phân”. Bón phân có thể tăng sản lượng cây trồng, điều này ai cũng biết.

Nhưng bón phân cũng là một môn học. Bón quá nhạt thì gần như vô hiệu, không có tác dụng rõ rệt với cây trồng; còn bón quá đậm lại có thể “cháy mạ”, khiến không thu được hạt nào.

Tại sao phân đạm có thể làm “cháy mạ”?

Mùa đông hằng năm, khi muối dưa, sau khi cho dưa và muối vào vại, một thời gian sau trong vại sẽ xuất hiện rất nhiều nước. Điều đó chứng tỏ tế bào thực vật đã bị mất nước, phân tử nước thấm theo hướng dung dịch có nồng độ cao hơn.

Trong quá trình hấp thụ chất dinh dưỡng, nếu cây gặp phân bón quá đậm cũng sẽ xuất hiện hiện tượng tương tự. Biểu bì rễ của thực vật là một lớp màng mỏng bán thấm. Trong điều kiện bình thường, nồng độ dịch tế bào trong lông rễ lớn hơn nồng độ dung dịch trong đất; theo nguyên lý thẩm thấu, tế bào lông rễ có thể hút nước và chất dinh dưỡng từ đất ẩm. Hơn nữa, nồng độ dịch tế bào lông rễ càng lớn thì lượng nước và chất dinh dưỡng hút vào càng nhiều. Khi tế bào lông rễ ở trạng thái trương nước, tức là tế bào đã hấp thụ đủ nước, thành tế bào sẽ sinh ra sức cản, ngăn nước tiếp tục đi vào và tế bào dừng hút nước.

Nếu bón phân quá đậm, nồng độ dung dịch trong đất sẽ lớn hơn nồng độ dịch tế bào trong lông rễ, khiến nước trong tế bào lông rễ chảy ngược ra đất. Trong khi đó, các cơ quan trên mặt đất của cây như thân, cành, lá vẫn tiếp tục thoát hơi nước bình thường dưới ánh nắng Mặt Trời. Kết quả là lượng nước vào không đủ bù lượng nước mất đi, cây mất cân bằng nước. Nhẹ thì cành lá khô rũ, nặng thì cây khô chết, xuất hiện hiện tượng gọi là “cháy mạ”.