Tính toán tiền lãi như thế nào?
Chúng ta đều biết tiền gửi ngân hàng sau một thời gian sẽ sinh lãi. Nhưng tiền lãi được tính như thế nào?
Có hai phương pháp tính lãi thường gặp: tính lãi đơn và tính lãi kép.
Đặc điểm của lãi đơn là chỉ lấy số tiền vốn ban đầu làm cơ sở tính lãi. Tiền lãi nhận được sau từng kỳ không được nhập vào vốn để tiếp tục sinh lãi. Ví dụ, nếu gửi 2.000 đồng vào ngân hàng trong 3 năm với lãi suất 5% một năm, mỗi năm tính lãi một lần, thì sau năm đầu bạn nhận được 100 đồng tiền lãi. Khoản 100 đồng này không được nhập vào vốn để tính lãi cho năm thứ hai và năm thứ ba, nên vốn tính lãi vẫn là 2.000 đồng. Như vậy, mỗi năm bạn được 100 đồng, sau 3 năm tổng tiền lãi là 300 đồng.
Theo chế độ lãi đơn, nếu vốn gửi ban đầu là a, lãi suất mỗi chu kỳ là p%, sau n chu kỳ tính lãi thì tổng số tiền A nhận được là: A = a × (1 + n × p%).
Đặc điểm của lãi kép là tiền lãi thu được sau mỗi chu kỳ sẽ được nhập vào vốn, rồi tiếp tục làm cơ sở tính lãi cho chu kỳ sau. Đây chính là cách thường gọi là “lãi mẹ đẻ lãi con”. Cũng với số vốn 2.000 đồng và lãi suất 5% một năm, sau năm đầu tiền lãi vẫn là 100 đồng. Nhưng đến năm thứ hai, vốn tính lãi là 2.100 đồng, nên tiền lãi là 2.100 × 5% = 105 đồng. Đến năm thứ ba, vốn tính lãi là 2.205 đồng, tiền lãi là 2.205 × 5% = 110,25 đồng. Tổng tiền lãi trong 3 năm là 315,25 đồng. Như vậy, với cùng vốn ban đầu và cùng lãi suất, lãi kép thường cho số tiền lãi cao hơn.
Với vốn ban đầu là a, lãi suất mỗi chu kỳ là p%, sau n lần tính lãi theo chế độ lãi kép thì tổng số tiền A nhận được là: A = a × (1 + p%)^n.
Ở nhiều ngân hàng, người ta có thể kết hợp lãi đơn và lãi kép. Cụ thể, trong thời gian đã thỏa thuận, tiền gửi được tính theo lãi đơn. Nếu hết thời hạn mà người gửi chưa rút tiền, ngân hàng sẽ chuyển cả gốc lẫn lãi của kỳ trước sang kỳ tiếp theo, rồi dùng số dư mới đó làm cơ sở tính lãi.
Ví dụ, cũng với số vốn ban đầu 2.000 đồng, lãi suất 5%, kỳ hạn thỏa thuận là 3 năm. Nếu sau 6 năm người gửi mới rút tiền và lãi suất không đổi, số dư sẽ được tính theo nguyên tắc: sau 3 năm đầu tính lãi đơn, rồi cả gốc lẫn lãi được chuyển sang kỳ sau để tiếp tục tính.
Vậy có phải gửi ngắn hạn rồi chuyển tiếp nhiều kỳ sẽ luôn có lợi hơn gửi dài hạn hay không? Thực tế không đơn giản như vậy. Khi quy định lãi suất cho tiền gửi dài hạn và ngắn hạn, ngân hàng đã cân nhắc yếu tố này. Thông thường, lãi suất gửi dài hạn cao hơn lãi suất gửi ngắn hạn. Vì thế, gửi ngắn hạn tuy có thể được tính lãi nhiều kỳ, nhưng do lãi suất thấp nên chưa chắc nhận được nhiều lợi hơn.
Khi lựa chọn gửi dài hạn hay ngắn hạn, điều quan trọng là phải căn cứ vào kế hoạch sử dụng tiền. Về phía ngân hàng, lãi suất cũng được đặt theo thời hạn gửi, nên cùng một số vốn nhưng cách gửi và cách tính lãi khác nhau có thể đem lại số tiền lãi khác nhau.
Vì vậy, nếu có khoản tiền nhàn rỗi tương đối lớn, bạn có thể so sánh nhiều phương án gửi tiền để chọn cách có lợi hơn. Tuy nhiên, việc chọn phương án tốt nhất không nên chỉ dựa vào phép tính toán học, mà còn phải xét đến nhu cầu sử dụng tiền và nhiều yếu tố thực tế khác.
