Vì sao kinh tế học hiện đại vận dụng rất nhiều kiến thức toán học?

Trong đời sống hằng ngày, ta thường gặp rất nhiều vấn đề kinh tế: làm sao mua được hàng với giá hợp lý, tính lãi suất tiết kiệm ngân hàng như thế nào, dự đoán sự lên xuống của thị trường chứng khoán ra sao, hay lập kế hoạch chi tiêu cá nhân thế nào cho cân đối. Những vấn đề ấy đều ít nhiều liên quan đến toán học.

Hãy lấy ví dụ một loại rượu trên thị trường. Khi nhu cầu lớn hơn nhiều so với lượng cung, giá rượu sẽ tăng. Ngược lại, nếu lượng cung vượt nhu cầu, giá sẽ giảm. Quan hệ cung cầu này có thể được mô tả bằng hàm số toán học.

Một cách đơn giản, ta coi lượng cung và lượng cầu đều là hàm của giá. Thông thường, giá càng thấp thì người mua càng nhiều, lượng cầu càng lớn; còn giá càng cao thì nhà sản xuất càng có lợi nhuận, lượng cung càng tăng. Vì vậy, lượng cầu có thể xem là hàm giảm theo giá, còn lượng cung là hàm tăng theo giá.

Chẳng hạn khi giá rượu là 4 RMB/lít, lượng cung chỉ 90.000 lít trong khi lượng cầu 180.000 lít, cầu lớn hơn cung nên giá có xu hướng tăng. Nhà sản xuất thấy có lợi sẽ mở rộng sản xuất, khiến lượng cung tăng dần.

Ngược lại, khi giá rượu là 8 RMB/lít, lượng cầu còn 90.000 lít nhưng lượng cung lên tới 150.000 lít, cung vượt cầu. Khi đó hàng hóa dư thừa, cửa hàng khó bán, giá phải hạ xuống, nhà sản xuất cũng giảm sản lượng hoặc tìm cách kích thích nhu cầu. Quá trình điều chỉnh này tiếp diễn cho đến khi cung và cầu cân bằng.

Đây chỉ là ví dụ rất đơn giản, nhưng nó cho thấy toán học giúp diễn đạt rõ ràng quan hệ giữa các đại lượng kinh tế, phân tích sự biến động và dự đoán xu thế thị trường.

Cùng với sự phát triển của kinh tế học hiện đại, toán học ngày càng thâm nhập sâu vào lĩnh vực này. Ngôn ngữ chính xác của toán học giúp mô tả khái niệm kinh tế, xây dựng lý luận logic, phân tích dữ liệu và dự báo các vấn đề phức tạp. Vì vậy, không có gì lạ khi nhiều nhà kinh tế học xuất sắc cũng có nền tảng toán học rất vững.