Toán đồ là gì?
Mời bạn trả lời câu hỏi sau: 10 oC, tức độ bách phân, tương đương với bao nhiêu độ Fahrenheit? Thông thường, để trả lời câu hỏi này, bạn phải biết mối quan hệ giữa nhiệt độ C và nhiệt độ F:
Thay C = 10 vào công thức, ta tính được F = 50. Thế nhưng nếu dùng loại nhiệt kế có chia theo độ F, bạn có thể đọc trực tiếp kết quả. Cũng có thể dùng một phương pháp tính toán dựa vào các hệ đường đặc biệt gọi là toán đồ; khi đó sẽ vô cùng thuận tiện. Nhờ toán đồ, ta không phải dùng công thức tính toán mà có thể đọc kết quả trực tiếp trên hình. Đó là ưu điểm nổi bật của phương pháp toán đồ. Toán đồ dùng cho nhiệt kế là loại toán đồ đơn giản nhất, người ta cũng gọi là đồ thị Nômô.
Ta hãy xét một ví dụ khác: khi đấu song song hai điện trở 5 kΩ và 7,5 kΩ, điện trở tương đương của mạch là bao nhiêu?
Ta tính điện trở tương đương theo công thức:
1/R = 1/R1 + 1/R2, và có thể tính ngay R = 3 KΩ.
Vậy có thể thiết lập một toán đồ để tính không?
Trước hết, ta vẽ một góc 120o và đường phân giác của góc. Chia độ với đơn vị dài như nhau trên hai cạnh và trên đường phân giác, ta được một toán đồ đơn giản. Khi sử dụng, chỉ cần dùng thước nối hai điểm 7,5 và 5 trên hai cạnh. Đường thẳng cắt đường phân giác tại điểm nào, điểm đó chính là giá trị R cần tìm. Theo đồ thị, ta có thể tìm thấy R = 3.
Chắc các bạn cũng chú ý rằng khi đọc trên loại đồ thị này, việc đọc các số lẻ khó chính xác tuyệt đối, vì vậy giá trị tìm được chỉ là gần đúng. Nhưng trong thực tế, các giá trị gần đúng ấy thường đã đủ để sử dụng.
